Η παράσταση των Δημήτρη Καρατζιά – Μάνου Αντωνιάδη, βασισμένη στη νουβέλα του Horace McCoy (1935) και στην κινηματογραφική μεταφορά της (1969), ζωντανεύει σε μια σκληρή θεατρική εκδοχή
Οι περισσότεροι θα έχετε δει την ταινία του Sydney Pollack «They Shoot Horses, Don’t They?» του 1969, που μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη τη συγκλονιστική νουβέλα του Horace McCoy για την ανθρώπινη απόγνωση στην περίοδο της Αμερικανικής Ύφεσης.
Όσοι, όμως, δεν θυμάστε τη νεαρή Jane Fonda στο ρόλο μιας αδικημένης, τραγικής φιγούρας που βλέπει τον θάνατο ως λύση στα προβλήματά της, έχετε την ευκαιρία να δείτε την Τριανταφυλλιά Ταμπαλιάκη στον ίδιο ρόλο, για ακόμη έξι παραστάσεις στο θέατρο Εν Αθήναις, κάθε Σάββατο και Κυριακή έως και τις 17 Μαΐου.
Η ιστορία εκτυλίσσεται κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου παρακολουθούμε έναν εξαντλητικό μαραθώνιο χορού, με ζευγάρια να διαγωνίζονται ασταμάτητα για εβδομάδες, φτάνοντας στα όρια της σωματικής και ψυχικής τους αντοχής, με στόχο ένα χρηματικό έπαθλο που θα αλλάξει τη ζωή τους.
Ο Horace McCoy, στο βιβλίο του που δημοσιεύτηκε το 1935, αποτυπώνει με λιτό και σχεδόν «σκληρό» ύφος – για την εποχή – την ανθρώπινη απόγνωση, εστιάζοντας σε δύο χαρακτήρες: τον Ρόμπερτ και τη Γκλόρια.
Στην παράσταση «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν» σκηνοθεσίας των Καρατζιά – Αντωνιάδη, η Γκλόρια (Τριανταφυλλιά Ταμπαλιάκη) γίνεται το σύμβολο του «θύματος» που αρνείται να υποφέρει: με απόλυτο κυνισμό, αυτογνωσία και απαισιοδοξία, βλέπει τον θάνατο ως απελευθέρωση από τον πόνο.
Τον Ρόμπερτ υποδύεται ο Γιώργος Σεϊταρίδης, χαρίζοντάς μας μια ερμηνεία υψηλού επιπέδου, που αποδίδει πλήρως τον παρατηρητή μιας κατάστασης που θυμίζει ανθρωποφαγικό καρουζέλ. Στα μάτια του θεατή δεν είναι άλλος από τον «μέσο άνθρωπο» της Μεγάλης Ύφεσης: κάποιος που διατηρεί τον ρομαντισμό και την ελπίδα για μια καλύτερη ζωή, αλλά παραμένει παγιδευμένος ανάμεσα στη συμπόνια του και στην αδυναμία του να αντιδράσει. Προτιμά να είναι παθητικός και άβουλος, αλλά ταυτόχρονα παραμένει ανθρώπινος – ένα έρμαιο της τύχης του.
Η επιλογή του Νίκου Ιωαννίδη στον ρόλο του Ρόκι, του ανθρώπου που διαχειρίζεται αυτό το «freak show», είναι εξαιρετική. Ο ηθοποιός καταφέρνει να κρατά το κοινό σε διαρκή συναισθηματική εγρήγορση και να μεταφέρει τον κυνικό μηχανισμό του θεάματος, χωρίς να λείπουν στιγμές που προκαλούν ακόμη και συμπάθεια προς το πρόσωπό του.
Αν και αντιπροσωπεύει το σύστημα που εκμεταλλεύεται την ανθρώπινη ανάγκη και απόγνωση, σε κάνει να θέλεις να τον «τραβήξεις» έξω από τη δική του εξάντληση. Χειριστικός και κυνικός, ο «οικοδεσπότης» είναι ο ιδανικός showman για να μετατρέψει τον μαραθώνιο «χορού και δράματος» σε θεατρικό υπερθέαμα.
Ο Ρόκι είναι το ίδιο το σύστημα εκμετάλλευσης της Μεγάλης Ύφεσης και ο Ιωαννίδης κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού σε μια παράσταση 150 λεπτών, σε ένα χώρο σχετικά μικρό για μια τέτοια παραγωγή.
Η παράσταση «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν» αποτελεί μια πολύ καλή παραγωγή στο σύνολό της. Οι χορογραφίες της Ναταλίας Βαγενά, όσο περνά η ώρα, αποτυπώνουν άρτια τη σωματική κόπωση, αλλά και την απανθρωποποίηση που επιδιώκει να αναδείξει ο McCoy στο έργο του.
Τα φώτα, τα οποία έχουν επιμεληθεί ο Βαγγέλης Μούντριχας και η Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου, αναδεικνύουν στη μικρή σκηνή τα όρια της ανθρώπινης αντοχής, εστιάζοντας στις εκφράσεις των ηθοποιών και λειτουργώντας υποστηρικτικά στις σκηνές παντομίμας. Μαζί με το ηχητικό τοπίο του Μάνου Αντωνιάδη και τα σκηνικά του Γιώργου Λυντζέρη δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον ενός ανθρώπινου «τσίρκου» της δεκαετίας του 1930.
Η παράσταση καθηλώνει τον θεατή σταδιακά και ίσως του θυμίζει σύγχρονες μορφές εκμετάλλευσης, όπως η ανθρωποφαγία που αναπτύσσεται μέσα από τα reality shows και τα social media. Άλλωστε, το έργο του Horace McCoy έχει χαρακτηριστεί ως ωμό, ρεαλιστικό και σχεδόν δημοσιογραφικό, εντασσόμενο στην κοινωνική λογοτεχνία με την ταυτότητα του «αμερικανικού noir».
Ο πολυμελής θίασος καλείται να μεταφέρει στη σκηνή στιγμές που έχουν ξεχωρίσει και από την ταινία του Sydney Pollack – όπως ο αγώνας δρόμου – και αποτυπώνει επιτυχώς την ένταση της εποχής, βάζοντας τον θεατή «στο πετσί» του κοινού εκείνων των χρόνων.
Η παράσταση «Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν» είναι βαθιά πολιτική και είχε μεγάλη απήχηση στο κοινό. Πρόκειται για μια δουλειά που συζητήθηκε πολύ, όχι μόνο λόγω του cast, αλλά και εξαιτίας της ασφυκτικής, σχεδόν κλειστοφοβικής ατμόσφαιρας που δημιουργεί η σκηνοθεσία.
Είναι μια δυνατή και φορτισμένη εμπειρία, που δεν πρέπει να χάσεις, ένα έργο που μετατρέπεται σε αρένα επιβίωσης.
Πληροφορίες
Σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν
Παραστάσεις έως 17 Μαΐου 2026
Διάρκεια 150′
Θέατρο Εν Αθήναις | Διεύθ.: Ιάκχου 19, Αθήνα
Εισιτήρια: από 15€ https://www.more.com/gr-el/tickets/theater/skotonoun-ta-aloga-otan-gerasoun/
