Η ιστορία, η γεύση και οι αναμνήσεις πίσω από το εμβληματικό αρμενοβίλ της Θεσσαλονίκης. Στο ζαχαροπλαστείο Τάσος στο Πανόραμα, μια παράδοση δεκαετιών συνεχίζεται με την ίδια αγάπη για το γλυκό που μεγάλωσε γενιές
Σήμερα θα αναφερθώ στο πιο εμβληματικό γλυκό, που έχει συνδεθεί τόσο πολύ με την ζαχαροπλαστική ιστορία της Θεσσαλονίκης: το Αρμενοβίλ.
Ένα βιωματικό γλυκό που συνδέθηκε με την παλιά αστική ζαχαροπλαστική, τις οικογενειακές εξόδους και τις γλυκές αναμνήσεις πολλών γενεών στην Θεσσαλονίκη.
Θα συμφωνήσω με πολλούς που ταυτίζουν την συμπρωτεύουσα με τα Τρίγωνα Πανοράματος, τα οποία είναι εξίσου γνωστά, ωστόσο λίγο η πληθωρική φύση του αρμενοβίλ, λίγο η σοκολάτα που προστίθεται και λίγο η υφή και η πολυπλοκότητά του, το κάνουν ιδιαίτερα επιθυμητό.
Το αρμενοβίλ έκανε την εμφάνισή του τη δεκαετία του ’30 στα τότε τοπικά ζαχαροπλαστεία, ενώ η καταγεγραμμένη συστηματική παραγωγή ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του ’60, όταν ο Νίκος Κουφός έφερε στο προσκήνιο μια παραλλαγή αυτού που δοκιμάζουμε σήμερα μαζί με φρούτα εποχής που προστίθενται στο μείγμα.
Ουσιαστικά, το αρμενοβίλ είναι ένα σεμιφρέντο, μια παγωμένη αλλά και συνάμα βελούδινη και μαλακή κρέμα, στην οποία προστίθενται μπεζέδες σε κομμάτια, καραμελωμένα αμύγδαλα και κομμάτια κουβερτούρας, ενώ περιχύνεται με κρύα sauce σοκολάτας.
Για τη καταγωγή του, υπάρχουν δύο διαδεδομένοι αστικοί θρύλοι από τους οποίους κανένας δεν έχει επιβεβαιωθεί επιστημονικά: από τη μια, φέρεται το γλυκό να έφτασε από την Ανατολή και τις αρμενικές κοινότητες που κατοικούσαν σε αυτό το χωνευτήρι πολιτισμών που ακούει στο όνομα Θεσσαλονίκη.
Από την άλλη, η πιο διαδεδομένη και η πλησιέστερη στην αλήθεια εκδοχή, φέρει τους Γάλλους στρατιώτες που κατέλυσαν την πόλη στις αρχές του 20ου αιώνα, να το έφεραν μαζί τους είτε λόγω καταγωγής κάποιων από τη περιοχή Armenonville της Βόρειας Γαλλίας είτε ως παραλλαγή ενός γλυκού που σερβίρονταν στο διάσημο ζαχαροπλαστείο Pavillon d’Armenonville στο Παρίσι.
Μικρή σημασία έχουν όλα αυτά, αφού η πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη με το μωσαϊκό εθνικοτήτων της, αποτέλεσε τον πιο εύφορο τόπο έτσι ώστε το γλυκό αυτό να ενσωματωθεί τέλεια στη κουζίνα μας και να αποτελεί πλέον σχεδόν τοπόσημο σε ό,τι αφορά τα παγωμένα γλυκά.
Ήταν το 1977 όταν ο Τάσος Τσομπανίδης άνοιξε το ζαχαροπλαστείο που πήρε το όνομά του και παραμένει μέχρι και σήμερα σε δεσπόζουσα θέση στο Πανόραμα.
Στην αρχή έφτιαχνε τρία πράγματα, τα οποία και παραμένουν μέχρι σήμερα: αρμενοβίλ, Τρίγωνα Πανοράματος και προφιτερόλ. Μου αρέσει πολύ το τρίγωνό του καθώς θεωρώ πως έχει ένα από τα καλύτερα και πιο τραγανά φύλλα που έχω δοκιμάσει.
Άλλωστε τα Τρίγωνα Πανοράματος έχουν γίνει συνώνυμο του Τάσου, σε βαθμό που οι περισσότεροι τον έχουν συνδέσει με αυτά.
Ωστόσο, η ίδρυση του ζαχαροπλαστείου υπήρξε καταλυτική για την εξέλιξη του αρμενοβίλ όπως αποδείχθηκε, καθώς γυρνώντας πίσω στο παρελθόν, δεν συναντάς κάποιο άλλο ζαχαροπλαστείο με τόσο μακρόχρονη παράδοση στη μαζική και συστηματική παρασκευή του θρυλικού αυτού γλυκού.
Η εκδοχή του αρμενοβίλ που σερβίρεται σήμερα και έχει καθιερωθεί πλέον χωρίς τα φρούτα, οφείλεται στο ζαχαροπλαστείο Τάσος και στην αδιάκοπη παρουσία του και παθιασμένη ενασχόληση με αυτό που αποτελεί ιδρυτικό πυλώνα του. Το μείγμα του είναι μυστικό: σίγουρα μπορώ να πω ότι αποτελείται από παγωτό και κρέμα γάλακτος, μπεζέδες σε κομματάκια και καραμελωμένα αμύγδαλα.
Δοκιμάζοντας το αρμενοβίλ του Τάσου δεν γίνεται να μην υποκλιθείς στην εξαιρετικά ισορροπημένη κρέμα που δεν κουράζει καθόλου και δεν σε λιγώνει, τουναντίον παραμένει βελούδινη και αέρινη.
Η sauce σοκολάτας με φιλέ αμυγδάλου κάνει το σύνολο πιο πληθωρικό και επιθυμητό αλλά και πάλι δεν αφαιρεί ούτε εκατοστό από την ισορροπημένη γεύση του. Είναι το μοναδικό αρμενοβίλ από το οποίο μπορώ να απολαύσω παραπάνω από ένα κομμάτι, χωρίς να λιγωθώ.
Μια επίσης ενδιαφέρουσα παραλλαγή, είναι το κασάτο, μια λεπτή φέτα αρμενοβίλ με περίβλημα σοκολάτας, στο οποίο μπορείς να προσθέσεις sauce σοκολάτας.
Σήμερα στο τιμόνι του ζαχαροπλαστείου Τάσος, βρίσκεται ο Φώτης Τσομπανίδης, η δεύτερη γενιά της οικογένειας που προχώρησε και στη πρόσφατη ανακαίνιση με τη μορφή ενός σύγχρονου ζαχαροπλαστείου. Παρόλα αυτά, παραμένει μέχρι σήμερα ιστορικό στέκι και σημείο αναφοράς στη Θεσσαλονίκη.
Mία βόλτα ως εκεί σε γυρνάει πίσω στο χρόνο, καθώς συναντάς εικόνες παλιών ελληνικών ταινιών. Στον χώρο του θα συναντήσεις παρέες μεγάλων ηλικιών να πίνουν καφέ και να τρώνε τρίγωνα ή αρμενοβίλ και οικογένειες με μικρά παιδιά που έρχονται για να πραγματοποιήσουν την έξοδό τους στο ζαχαροπλαστείο.
Δεν είναι άλλο από μια βουτιά στο παρελθόν της αστικής τάξης και παράδοσης, τότε που η βόλτα για πάστες και γλυκά, ήταν η έξοδος της οικογένειας ή του ζευγαριού. Ακόμη και το προφιτερόλ έρχεται σερβιρισμένο σε ψηλό, vintage γυάλινο μπολ παγωτού σε πιάτάκι, ξυπνώντας παρόμοιες μνήμες.
Πριν κλείσω το άρθρο μου θα ήθελα να παραθέσω μια αληθινή ιστορία. Στην τελευταία μου επίσκεψη έπιασα κουβέντα με έναν καλοσυνάτο, ηλικιωμένο κύριο που αισίως διανύει την όγδοη δεκαετία της ζωής του και μου ανέφερε – εν μέσω άλλων – πως επισκέπτεται ανελλιπώς όλα αυτά τα χρόνια τουλάχιστον δύο φορές το μήνα τον Τάσο. Απολαμβάνει με τη γυναίκα του αρμενοβίλ, μια γλυκιά συνήθεια που πέρασε από γενιά σε γενιά και συντηρεί παραδοσιακά μέχρι και σήμερα…
Αν βρεθείτε στη Θεσσαλονίκη και είστε από αυτούς που ονειρεύονται την επίγευση του αρμενοβίλ, μια βόλτα στον Τάσο επιβάλλεται!
