Η έκθεση της Tilda Swinton στην Αθήνα είναι ένα ταξίδι στη μνήμη, τις φιλίες και τις δημιουργικές συνεργασίες που διαμόρφωσαν το καλλιτεχνικό της σύμπαν
Ένα από τα πιο σημαντικά πολιτιστικά δρώμενα που φιλοξενεί η Αθήνα είναι η έκθεση “Ongoing” της εμβληματικής performer και ηθοποιού Tilda Swinton στο χώρο του Onassis Ready. Για όσους δεν έχουν αποφασίσει ακόμη αν αξίζει να περιηγηθούν στον μυαλό και τον κόσμο φιλοσοφίας της Swinton, έχουν μόνο έξι μέρες μπροστά τους…!
Δεν ξέρω τι θα περίμενε κανείς να δει σε μια έκθεση της Swinton, μια και δεν είναι πολύ γνωστή στο ελληνικό, μη καλλιτεχνικό κοινό. Οι πιο πολλοί την έχουμε ταυτίσει με τον κινηματογράφο, αλλά δεν είναι μια απλή ηθοποιός και ήρθε η ώρα να το μάθουμε.
Με αφορμή την έκθεση “Ongoing” – που προσωπικά θεωρώ πως είναι ένας φόρος τιμής σε φιλίες και πολύ ισχυρές συνεργασίες, χωρίς να λείπουν όμως και εκθεσιακά στοιχεία που αποκαλύπτουν τις προσωπικές της σκέψεις και ανησυχίες – ο επισκέπτης έχει τη μοναδική ευκαιρία να γνωρίσει το υπόβαθρο και το ενεργειακό δυναμικό των στενών συνεργασιών της μέχρι και σήμερα.
Αρχικά, είναι πολύ σημαντικό να αναφερθούμε στο γεγονός ότι η έκθεση είναι άρτια επιμελημένη μέσα στον τεράστιο χώρο του Onassis Ready και ο χαμηλός φωτισμός, τα οπτικοακουστικά υλικά και ο τρόπος που είναι δομημένες οι διαφορετικές ενότητες κάνουν την εμπειρία ακόμη πιο συγκεντρωτική και εντυπωσιακή.
Οι οκτώ ενότητες της έκθεσης είναι αφιερωμένες σε οκτώ ανθρώπους που διαμόρφωσαν τη ζωή και το έργο της Swinton. Μέσα από εγκαταστάσεις, φωτογραφίες, προσωπικά αντικείμενα και ταινίες, η Swinton θέλει να αναδείξει τη σχέση μεταξύ μνήμης, εικόνας και αφήγησης. Υπάρχουν πολλές αναφορές στην απώλεια, στις σχέσεις αλλά και στην εξέλιξη του χρόνου.
Μπαίνοντας στο χώρο της έκθεσης, θα έλεγε κανείς πως η Swinton είναι εκεί και σε παίρνει από το χέρι, όχι για να σε ξεναγήσει, αλλά για να σου υπενθυμίσει μέσα από βιογραφικά και κινηματογραφικά στοιχεία πως έχετε τις ίδιες συνιστώσες αντίληψης σε θέματα υπαρξιακά. Μνήμη, πρόγονοι, φιλίες, φύση και αναμνήσεις είναι τα θέματα που θα βρεθεί αντιμέτωπος ο επισκέπτης και θα ανατρέξει και στο προσωπικό του σύμπαν.
Η ενότητα που είναι αφιερωμένη στον στενό της φίλο και καθοριστικό δημιουργικό συνοδοιπόρο Derek Jarman (1942 – 1994) μου θυμίζει τη σχέση “μέντορας – μαθητής”, μια σχέση που δεν βασίζεται απλά στη φιλία και το θαυμασμό, αλλά στη διαρκή έμπνευση που αντλεί ο ένας από τον άλλον.
Δεν είναι τυχαίο πως η πορεία της Swinton καθορίστηκε από την ποιοτική συνεργασία με τον Jarman. Ακολουθεί το έργο “Flat 19”, μια εγκατάσταση αφιερωμένη στο χώρο και στην επιρροή του στη διαμόρφωση των προσωπικών μας ιστοριών. Σε συνεργασία με τη Joanna Hogg, το έργο βασίζεται στο διαμέρισμα που έζησε η Swinton στο Λονδίνο για μια δεκαετία (1980 – 1990) και αποτυπώνει τις πολλές και δημιουργικές της συνεργασίες. Η Hogg συνδέεται στενά με την Swinton γιατί έκαναν τα πρώτα τους κινηματογραφικά βήματα μαζί.
Υπάρχουν δύο ενότητες αφιερωμένες στους Luca Guadagnino και Apichatpong Weerasethakul, οι οποίοι συνεργάστηκαν με την Swinton πολλούς τρόπους. Στην έκθεση ο επισκέπτης βλέπει το γλυπτό του Guadagnino, μια ωδή στην Swinton. O Weerasethakul με την Swinton στην ταινία “Memoria” (2021) εξερευνούν την ποιητική διάσταση του χρόνου και της μνήμης.
Μια από τις πιο σημαντικές και σπάνιες στιγμές περιήγησης στην έκθεση είναι εκείνη που θα καθίσεις αναπαυτικά σε θέσεις αίθουσας σινεμά για να δεις τη μικρού μήκους ταινία του Pedro Almodovar, “The Human Voice”, σε μορφή εγκατάστασης. Γραμμένη και σκηνοθετημένη από τον ίδιο το 2020, η ταινία βασίζεται στο ομώνυμο θεατρικό έργο του Jean Cocteau, παρουσιάζεται στο κοινό για πρώτη φορά και είναι και το πρώτο αγγλόφωνο έργο του σπουδαίου σκηνοθέτη. Δεν είναι κάτι άλλο παρά ένα ζωντανό σύμπαν ανάμεσα στη ζωή και το θέατρο.
Φυσικά, δεν λείπει ο Jim Jarmusch από τους φίλους που τιμά η Swinton στην “Ongoing”. Στην έκθεση παρουσιάζεται μια δικάναλη εκδοχή του “The Dead Don’t Die” (2018), η οποία συνοδεύεται από το soundtrack της μπάντας του Jarmusch, και η υπόθεση εξελίσσεται σε μια επαρχιακή πόλη που γίνεται σημείο συνάντησης μεταξύ εξωγήινων και ζόμπι.
Η φωτογραφική ενότητα της έκθεσης είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας της Swinton με τον Tim Walker, ο οποίος διερευνά τη σκοτσέζικη καταγωγή της, αποτυπώνει τις προγονικές ρίζες και την αλληλεπίδραση της performer με τη φύση.
Από την άλλη, η γκαρνταρόμπα της Swinton παρουσιάζεται από τον Olivier Saillard με τέτοιο τρόπο που διερευνά την ταυτότητα, τη μνήμη και την ιστορία.
Αξίζει όμως να σταθούμε και στην εγκατάσταση “The Maybe”, σύλληψης και εκτέλεσης της Swinton, που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1995 στη Serpentine Gallery στο Λονδίνο. Ένα στρώμα, μια κανάτα με νερό και ένα ποτήρι, ένα ζευγάρι γυαλιά μέσα σε μια γυάλινη προσθήκη. Στην performance, όπως εκτελέστηκε στην αρχική της μορφή, μέσα στη γυάλινη προσθήκη κοιμόταν η Swinton με το κοινό να παρατηρεί το λήθαργό της. Στην έκθεση παρουσιάζεται η προσθήκη συνοδευόμενη από τεκμηριωμένες εικόνες της performance, ένα έργο που μας κάνει να αναρωτηθούμε για το θάνατο και το χρόνο.
Η έκθεση “Ongoing” της Tilda Swinton δεν είναι απλώς μια σύνθεση βιογραφικών στοιχείων και έργων που τιμούν τις φιλίες της με αξιόλογους σκηνοθέτες και εικαστικούς. Είναι ένα προ πνευματικό ταξίδι σε αξίες που ενίοτε μας απασχολούν έντονα και άλλες φορές αδιαφορούμε για το αποτύπωμα τους στην πορεία μας. Η περιήγηση στην έκθεση αφήνει περισσότερο ερωτήματα τύπου «πώς φτιάχνεται μια ζωή;» παρά «ποια είναι η πορεία της καλλιτέχνιδας;».
Μια και η Swinton είναι αγαπητή μέσα από τις ταινίες της, συνδυαστικά με τις νυχτερινές προβολές στην ταράτσα του Onassis Ready, η έκθεση είναι ακόμη πιο προσφιλής στο κοινό.
Στις 26 Ιουνίου θα προβληθεί η ταινία “Only Lovers Left Alive” (2013) σε σκηνοθεσία Jim Jarmusch και στις 27 Ιουνίου η “Caravaggio” (1986) σε σκηνοθεσία Derek Jarman. Τις ταινίες θα προλογίσουν μικρού μήκους ταινίες που έχει επιλέξει η ίδια η Tilda Swinton.
Διανύουμε την τελευταία εβδομάδα της έκθεσης, και αξίζει μια επίσκεψη!
Πληροφορίες
Tilda Swinton – Ongoing
Διάρκεια Έκθεσης έως 28 Ιουνίου 2026
Παρασκευή – Κυριακή | 18:00 – 23:00
Onassis Reaady | Στρατή Τσίρκα 2, Αγ. Ιωάννης Ρέντη
Εισιτήρια: https://www.onassis.org/whats-on/ongoing-tilda-swinton/film-screenings
