Νέα παγκόσμια ισορροπία ή αρχή της παρακμής;
Ακόμη και ο πιο απλός παρατηρητής των πολιτικοοικονομικών εξελίξεων στον πλανήτη δεν μπορεί να το αμφισβητήσει. Ζούμε μια περίοδο μεγάλων ανακατατάξεων, οι οποίες είναι πολύ πιθανό να αλλάξουν την εικόνα που χαρακτηρίζει μέχρι σήμερα τις παγκόσμιες σχέσεις εξουσίας και τον τρόπο λειτουργίας της ανθρώπινης κοινωνίας.
Οι αναλύσεις και οι προβλέψεις δίνουν και παίρνουν, και αν το ζήτημα ενδιέφερε τους bookmakers, είναι σχεδόν βέβαιο ότι η ζυγαριά θα έγερνε προς το μέρος των ΗΠΑ.
Το ερώτημα, όμως, είναι αν αυτή η εικόνα είναι πραγματική ή αν η πληροφορία που φτάνει στα αυτιά και τα μάτια των πολιτών κάθε «στρατοπέδου» αποτελεί μια ωραιοποιημένη εκδοχή της πραγματικότητας. Μήπως αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι όσοι έχουν την ευθύνη της ενημέρωσης είναι, λιγότερο ή περισσότερο, ιδεολογικά (και ενδεχομένως υλικά) εξαρτημένα τέκνα της κοινωνίας που τους ανέθρεψε;
Προφανώς, όπως όλοι, έχω και εγώ την άποψή μου. Όμως ούτε η δική μου ούτε των άλλων μπορούν να δώσουν ασφαλή απάντηση σε ό,τι αφορά τα μελλούμενα. Κατά συνέπεια, το μόνο που μπορώ να κάνω είναι ορισμένες επισημάνσεις.
Καταρχάς, οι ΗΠΑ παραμένουν η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη παγκοσμίως. Ωστόσο, τα 36 τρισεκατομμύρια δολάρια του δημοσίου χρέους τους συνιστούν μια ωρολογιακή βόμβα, η οποία, αν ο αντίπαλος αποφασίσει να επιχειρήσει να την «ενεργοποιήσει» – κάτι που δεν είναι εύκολο, αλλά ούτε και αδύνατο, αναλόγως της κρισιμότητας των συνθηκών και του τρόπου – θα μπορούσε να τις φέρει σε εξαιρετικά δύσκολη θέση.
Πέραν αυτού, όλες οι αυτοκρατορίες που προηγήθηκαν της Αμερικανικής στήριξαν την επιβίωση και τη μακροημέρευσή τους στο γεγονός ότι, με ελάχιστες εξαιρέσεις, όσοι κατά καιρούς αμφισβήτησαν την υπεροχή τους δεν διέθεταν ούτε την απαραίτητη ισχύ, ούτε την τεχνογνωσία, ούτε την οργάνωση που θα τους επέτρεπε ουσιαστική αντιπαράθεση.
Σήμερα, όμως, με πιθανούς αντιπάλους την Κίνα, τη Ρωσία ή την Ινδία, είτε μεμονωμένα είτε στο πλαίσιο κάποιου είδους συνασπισμού, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να καταλήξει υπέρ των ΗΠΑ χωρίς καταστροφικές και μη υπολογίσιμες επιπτώσεις. Τέλος, οποιαδήποτε απόπειρα των ΗΠΑ να επιβάλουν τις απόψεις τους, εφόσον εκληφθεί από τον αντίπαλο ως υπαρξιακή απειλή, θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε πυρηνικά αντίποινα, άρα σε έναν παγκόσμιο όλεθρο.
Είναι απολύτως αβέβαιο αν όποιος από τους αντιμαχόμενους επιβιώσει (εφόσον υπάρξει επιζών) θα έχει αποκομίσει κάτι ουσιαστικό και βιώσιμο όφελος. Συμπεράσματα; Δύσκολο να εξαχθούν και ακόμη δυσκολότερο να είναι ασφαλή.
Το μόνο που μπορώ να προσθέσω είναι το εξής: τα ανθρώπινα όντα και τα δημιουργήματά τους, μεταξύ των οποίων και οι αυτοκρατορίες, γεννιούνται, ζουν και κάποια στιγμή αρχίζουν να γερνούν, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Στο τέλος πεθαίνουν. Όποιος ανοίξει ένα βιβλίο ιστορίας και ασχοληθεί, έστω και λίγο, με τις αυτοκρατορίες που πέρασαν από αυτόν τον πλανήτη, θα το διαπιστώσει.
