Θεσσαλονίκη: 5 μικρά βιβλιοπωλεία που κρατούν ζωντανή τη σχέση με το βιβλίο

Σε μια εποχή που η ανάγνωση αντιμετωπίζει νέες προκλήσεις, τα ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία της Θεσσαλονίκης επιμένουν στην προσωπική επαφή, την επιλογή και την εμπειρία

Είναι δύσκολο να αγνοήσει κανείς πως η σχέση των ανθρώπων με το βιβλίο έχει αλλάξει αισθητά τα τελευταία χρόνια. Οι συνήθειες μεταβάλλονται, οι πληροφορίες καταναλώνονται με διαφορετικό τρόπο και η ανάγνωση φαίνεται να χάνει σταδιακά έδαφος μέσα στην καθημερινότητα.

Και όχι, δεν βγάζω τον εαυτό μου από αυτή την εικόνα, όσα βιβλία έχω αγοράσει το τελευταίο διάστημα, εξακολουθούν να περιμένουν υπομονετικά στο κομοδίνο μου. 

Οι επίσημες πανελλαδικές έρευνες γύρω από το βιβλίο αποδεικνύονται λιγοστές. Ανάμεσα τους εκείνες του ΟΣΔΕΛ προσφέρουν μία από τις πιο ολοκληρωμένες και πρόσφατες αποτυπώσεις της σχέσης των Ελλήνων με τα βιβλία αλλά και χρήσιμα στοιχεία για τις αναγνωστικές τους συνήθειες και τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουν να τα προμηθεύονται. 

Τα ευρήματα τους επιβεβαιώνουν μια εικόνα που, λίγο πολύ, όλοι αναγνωρίζουμε. Η αναγνωστική δραστηριότητα των Ελλήνων παραμένει περιορισμένη, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται στα πέντε βιβλία τον χρόνο και την έλλειψη χρόνου να αναδεικνύεται ως το βασικότερο εμπόδιο για περισσότερη ανάγνωση.

Την ίδια στιγμή όμως, η εικόνα παρουσιάζει μια αισιόδοξη διαπίστωση: όταν επιλέγουν να διαβάσουν εξακολουθούν πλειοψηφικά να στρέφονται στο έντυπο βιβλίο.  

Εύλογα λοιπόν το ενδιαφέρον στρέφεται στα σημεία πώλησης. Παρότι οι μεγάλες αλυσίδες βιβλιοπωλείων εξακολουθούν να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος της επισκεψιμότητας, τα ανεξάρτητα, συνήθως συνοικιακά βιβλιοπωλεία παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν, διατηρούν μια ουσιαστική παρουσία η οποία σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνά τον ρόλο ενός απλού σημείου πώλησης βιβλίων.

Σε πολλές γειτονιές της χώρας, λειτουργούν ως ζωντανοί χώροι πολιτισμού: με δράσεις όπως παρουσιάσεις βιβλίων, λέσχες ανάγνωσης, αφηγήσεις για παιδιά και θεματικές εκδηλώσεις δημιουργούν ευκαιρίες διαλόγου και συνάντησης ενισχύοντας τον δεσμό του βιβλιοπωλείου με τη γειτονιά και τους ανθρώπους της. 

Ίσως εκεί να κρύβεται και η πραγματική τους αξία, δεν επιχειρούν να ανταγωνιστούν τις μεγάλες αλυσίδες στην ποσότητα των τίτλων αλλά στην εμπειρία που προσφέρουν.

Οι επιλογές τους αντανακλούν συχνά την προσωπική ματιά και τη φιλοσοφία του ίδιου του βιβλιοπώλη, ενώ η σχέση που καλλιεργείται με τους αναγνώστες βασίζεται στην προσωπική επαφή, την εμπιστοσύνη και την αίσθηση ότι αποτελούν μέρος μιας μικρής κοινότητας με κοινή αγάπη για το βιβλίο.

Θα ήθελα να πιστεύω πως τέτοιες εικόνες υπάρχουν σε ολόκληρη την χώρα. Εκεί όμως, όπου έχω την ευκαιρία να τις παρατηρώ από κοντά είναι στη Θεσσαλονίκη και, αν συνέβαινε το αντίθετο, μάλλον θα μου προκαλούσε απογοήτευση. 

Όχι επειδή τη θεωρώ εξαίρεση, αλλά επειδή πρόκειται για μια πόλη που διατηρεί διαχρονικά μια ιδιαίτερη σχέση με το βιβλίο. Με έντονη εκδοτική δραστηριότητα, τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου να αποτελεί σταθερό θεσμό και μια κοινότητα ανθρώπων που συνεχίζει να στηρίζει έμπρακτα τη φιλαναγνωσία, υπάρχει πρόσφορο έδαφος ώστε τα συνοικιακά βιβλιοπωλεία να διατηρούν έναν ενεργό και ουσιαστικό ρόλο στην πολιτιστική ζωή της πόλης. 

Σε αυτό το σημείο θα μπορούσα να παραθέσω αρκετά παραδείγματα ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων που το καθένα με το δικό του τρόπο, κρατούν ζωντανή τη σχέση της γειτονιάς με το βιβλίο. Επιλέγω, όμως, να στρέψω πρώτα την προσοχή σε μια πρωτοβουλία που επιχειρεί να αναδείξει συλλογικά τον ρόλο τους.

Ο λόγος για το Little Bookstores, μια μη κερδοσκοπική κοινότητα που γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη από την επιθυμία να γίνουν τα μικρά ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία πιο ορατά και να αναδειχθεί η σημασία τους. Με την εβδομάδα Μικρών Βιβλιοπωλείων να αποτελεί κάθε άνοιξη την σημαντικότερη δράση του προβάλει κάθε χρόνο δεκάδες μικρά βιβλιοπωλεία σε όλη την Ελλάδα, στρέφοντας το ενδιαφέρον σε χώρους που καθημερινά, αθόρυβα αλλά ουσιαστικά, κρατούν ζωντανή τη σχέση των ανθρώπων με το βιβλίο.  

Αν κάτι εύχομαι για το μέλλον λοιπόν, δεν είναι μόνο να διαβάζουμε περισσότερο αλλά να διατηρήσουμε ζωντανά όλα τα μικρά ανεξάρτητα βιβλιοπωλεία που εξακολουθούν να μετατρέπουν το βιβλίο από ένα απλό προϊόν σε εμπειρία, μια σύσταση σε συζήτηση και μια γειτονιά σε κοινότητα.

Ως μια μικρή κίνηση υποστήριξης των ανεξάρτητων μικρών βιβλιοπωλείων στη Θεσσαλονίκη που υποστηρίζουν το βιβλίο σαν περιεχόμενο και ουσία και όχι απλά σαν τίτλο αναφέρω τα ονόματα, την περιοχή και τα τηλέφωνα πέντε βιβλιοπωλείων τα οποία, αν ανήκετε στην κατηγορία των πραγματικών φίλων του βιβλίου, αξίζει να επισκεφθείτε: 

Μυθιστορία | Βαφόπουλου 20, Θεσσαλονίκη 546 46 | +30 2310 428 846

Βινιέτα | Κανάρη 66, Θεσσαλονίκη 544 53 | +30 2311 246 957

Item Books | Μητροπόλεως 111, Θεσσαλονίκη 546 22 | +30 2310 263 536

Πράσινο σύννεφο | Ι. Πασαλίδη 44-46, Καλαμαριά 551 32 | +30 2310 454 050

Dadoo παιδικό βιβλιοπωλείο | 7ο χλμ. Συμμαχικής Οδού, Θεσσαλονίκη 570 13 | +30 2310 547 517

Όσο υπάρχει ένα βιβλιοπωλείο στη γειτονιά, υπάρχει ακόμη ένας λόγος να σταθούμε, να ψάξουμε, να συζητήσουμε και τελικά να φύγουμε με ένα βιβλίο στο χέρι.