Πως η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει το πεδίο της μάχης
Κάποτε οι πόλεμοι, αλλά και κάθε μορφής ένοπλες συγκρούσεις, είχαν ένα σχεδόν τελετουργικό χαρακτήρα. Δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις στέκονταν η μία απέναντι από την άλλη, κρατώντας τσεκούρια, σπαθιά, τόξα ή όποια άλλα όπλα διέθετε η εκάστοτε εποχή. Με το σύνθημα του σαλπιγκτή ή τον ήχο των τυμπάνων άρχιζαν να προελαύνουν, συντεταγμένα ή άτακτα, μέχρι να συναντηθούν και να ξεκινήσει η αιματοχυσία.
Ακόμη και μετά την ανακάλυψη της πυρίτιδας και τη Βιομηχανική Επανάσταση, που έφεραν νέα και ισχυρότερα οπλικά συστήματα, η εικόνα του πεδίου της μάχης δεν άλλαξε ριζικά. Ακόμη και στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η μορφή της σύγκρουσης διατηρούσε πολλά κοινά στοιχεία με εκείνη των προηγούμενων αιώνων. Εκείνες τις εποχές, που πλέον έχουν περάσει ανεπιστρεπτί, εκείνο που προκαλούσε έντονες αντιδράσεις, συγκλόνιζε τις οικογένειες που θρηνούσαν τους νεκρούς τους και πολλές φορές έκανε ακόμη και τους πολιτικούς να διστάζουν, ήταν η τεράστια ανθρώπινη απώλεια στο πεδίο της μάχης.
Σήμερα, όμως, εισερχόμαστε σε μια εντελώς διαφορετική εποχή. Τα κανόνια, τα πυροβόλα και ολοένα περισσότερα οπλικά συστήματα παύουν σταδιακά να εξαρτώνται από τον άμεσο ανθρώπινο χειρισμό. Drones αέρος, επιφανείας, θαλάσσης και υποβρύχια επιχειρούν αυτόνομα ή εξ αποστάσεως, καταστρέφοντας υποδομές και, δυστυχώς, προκαλώντας συχνά τον θάνατο αμάχων. Παράλληλα, στο ίδιο το πεδίο της μάχης κάνουν ήδη την εμφάνισή τους τηλεχειριζόμενα οχήματα, ενώ δεν αποκλείεται στο πολύ κοντινό μέλλον να δούμε ακόμη και πλήρως ρομποτικά ή αυτόνομα οπλικά συστήματα που θα αντικαθιστούν τον στρατιώτη.
Και τότε ίσως βρεθούμε μπροστά σε μια πραγματικότητα που μέχρι πρότινος ανήκε αποκλειστικά στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. Μια πραγματικότητα που κινηματογραφικά αποτυπώθηκε στη σειρά ταινιών The Terminator, όπου οι μηχανές αποκτούν αυτονομία και στρέφονται εναντίον του ανθρώπου.
Οι επιστήμονες, οι μηχανικοί και όσοι χρηματοδοτούν τέτοιες τεχνολογικές εξελίξεις προβάλλουν, εύλογα, τις ειρηνικές εφαρμογές τους και τα οφέλη που μπορούν να προσφέρουν στην ανθρωπότητα. Η ιστορία, όμως, μας έχει διδάξει ότι κάθε μεγάλη τεχνολογική ανακάλυψη μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για δημιουργία όσο και για καταστροφή.
Αρκεί να θυμηθούμε την αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας. Οι υποσχέσεις για μια νέα εποχή προόδου συνυπήρξαν με τη φρίκη της Χιροσίμας και τις δεκάδες χιλιάδες αθώες ανθρώπινες ζωές που χάθηκαν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Ίσως για πολλούς όλα αυτά να μοιάζουν ακόμη μακρινά. Ωστόσο, η εποχή των αυτόνομων μηχανών βρίσκεται ήδη μπροστά μας και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με βεβαιότητα ποιες θα είναι οι συνέπειες για το μέλλον της ανθρωπότητας.
Κλείνοντας, θα ήθελα να προλάβω μια πιθανή παρεξήγηση. Αν κάποιος θεωρεί ότι οι παραπάνω σκέψεις προέρχονται από έναν άνθρωπο που αντιμετωπίζει με καχυποψία την τεχνολογική πρόοδο ή αδυνατεί να κατανοήσει το μέγεθος της επιστημονικής εξέλιξης, κάνει λάθος.
Ο υπογράφων είναι φυσικός και ηλεκτρολόγος μηχανικός. Πριν από περίπου μισό αιώνα συμμετείχε κι ο ίδιος, έστω και σε μικρό βαθμό, σε τεχνολογικές εξελίξεις που συνέβαλαν στη διαμόρφωση του κόσμου που σήμερα βλέπουμε να αναδύεται.
