Δύο ιστορικά στέκια, “Το Ειδικόν” και το “Το μπακάλικο του Φίλιππα” (Σκυλοδήμος), συνεχίζουν να σερβίρουν όχι μόνο φαγητό αλλά και μια ζωντανή αφήγηση του παλιού Πειραιά
Παλιές μαρκίζες αλλοιωμένες από τον χρόνο, κρασοβάρελα που πλέον μένουν άδεια και αποτελούν το διάκοσμο των μαγαζιών, παλιά σκεύη που πλέον είναι μουσειακά… πίνακες μιας άλλης εποχής στους τοίχους ή ασπρόμαυρες φωτογραφίες προγόνων των σημερινών ιδιοκτητών ή με διασημότητες μιας άλλης εποχής που πέρασαν από τα τραπέζια τους, αποτελούν το σκηνικό στις σημερινές, αυθεντικές μπακαλοταβέρνες.
Σ’αυτά τα μέρη το συναίσθημα είναι αληθινό και δεν καλύπτεται από την επίφαση νοσταλγίας που προσπαθούν να πλασάρουν οι νεοταβέρνες της σημερινής εποχής. Όσα αφιερώματα και να διαβάσω και όσες αναφορές κι αν γίνουν σε μπακαλοταβέρνες και κουτούκια, για μένα στον Πειραιά, δυο είναι αυτές που ξεχωρίζουν!
Αυτές που κάποτε οι παλιές νοικοκυρές έκαναν τα ψώνια τους και επέλεγαν ανάμεσα σε χύμα όσπρια και ρύζι, φέτα βαρελίσια και κονσέρβες και δεν ήταν λίγες οι φορές που τα έπαιρναν βερεσέ και γράφονταν στο τεφτέρι του μπακάλη.
Περνώντας η ώρα, στα λιγοστά τραπέζια των μαγαζιών αυτών, μαζεύονταν εργάτες από τα καρνάγια και κάτοικοι από τις γύρω παράγκες, πρόσφυγες στην πλειοψηφία τους. Και τα κατρούτσα γέμιζαν από τα κρασοβάρελα ρετσίνα και το στο τηγάνι έμπαιναν μικρόψαρα κι ανοιγόταν και καμία κονσέρβα. Δίπλα λίγες ελιές και μια τομάτα.
Πράγματα απλά, καθημερινά και εικόνες που σίγουρα έχουν εκλείψει και ίσως κάποιοι από μας έχουν δει μόνο σε ντοκιμαντέρ ή σε παλιές ελληνικές ταινίες. Ας δούμε, όμως, τα αγαπημένα μου:
Οινοπαντοπωλείο Το Ειδικόν
«Το Ειδικόν» άνοιξε την δεκαετία του ΄20, ανάμεσα σε παράγκες και παραπήγματα από τον Αριστείδη Παπακωνσταντίνου, σ’ένα κτίριο «κόσμημα» επί της οδού Ψαρών πάνω από το Λιμάνι. Στη Δραπετσώνα είχε φτάσει το «κύμα» της προσφυγιάς και είχαν βρει καταφύγιο χιλιάδες Μικρασιάτες. Από «Το Ειδικόν» προμηθεύονταν είδη μαναβικής, μπακαλικής και τυριά τα οποία ήταν από το τυροκομείο που είχε με τα αδέρφια του στο Γαρδίκι Τρικάλων ο κυρ Αριστείδης.
Στα λιγοστά τραπέζια του σερβίρει σαρδέλες-κονσέρβα, τομάτα κι ελιές κι ότι βγει από το τηγάνι της γυναίκας του για να συνοδεύσουν το κρασί τους οι θαμώνες. Στα τέλη της δεκαετίας του ’60, το μαγαζί περνάει στον γιο του κου. Αριστείδη, τον Απόστολο, και στο τιμόνι του μαγαζιού θα βρεθεί και πάλι ο εγγονός Αριστείδης με ιστορία που μετρά πάνω από αιώνα!
Ο κυρ Αποστόλης έχει να σου διηγηθεί πολλές ιστορίες που έχει ζήσει σ’αυτό το μαγαζί.
Τα ρολά του έχουν ακόμη τρύπες από τις σφαίρες κατά την διάρκεια του πολέμου. Στην κουζίνα η γυναίκα του τηγανίζει φρεσκοκομμένες πατάτες και ψήνει τις πιο cult ομελέτες που έχετε γευτεί. Μη μου πείτε ότι έχετε βρει κι αλλού ομελέτα με κορν μπιφ! Ίσως κάποιοι δεν ξέρουν καν τι σημαίνει ο όρος, που έχει να κάνει με βοδινό κρέας σε άλμη που διατίθεται σε κονσέρβα.
Στο εσωτερικό, τη ματιά τραβούν ένα ψυγείο-αντίκα και μια παλιά ζυγαριά. Κονσέρβες στοιβαγμένες συνυπάρχουν με τα κουτιά απορρυπαντικών (Tide) στο βάθος, που πλέον έχουν διακοσμητική χρήση. Το σκηνικό αυτό είναι φτιαγμένο από τα χρόνια που πέρασαν και όχι από επαγγελματίες διακοσμητές. Κι όσο κι αν έχουν προσπαθήσει να το αντιγράψουν κάποιοι νέοι επαγγελματίες δεν τα έχουν καταφέρει… η ιστορία δεν αντιγράφεται! Μεταφέρεται από γενιά σε γενιά.
Τα πιάτα επαναλαμβάνονται εδώ και δεκαετίες τα ίδια, ομελέτες, καγιανάς, φάβα, κεφτεδάκια και ζουμερό συκώτι καθώς και δραμινό λουκάνικο. Σαρδέλες Lucas, φέτα από τα Καλάβρυτα και κεφαλογραβιέρα Αμφιλοχίας. Πολλές φορές, έχω πετύχει παρέες που παίζουν μουσική και τραγουδούν, χωρίς να είναι επαγγελματίες, ούτε έχουν συγκεκριμένες μέρες. Απλά το αποφασίζουν και βρίσκονται στο μαγαζί με φίλους για να περάσουν καλά.
Το δικό τους κρασί είναι χύμα ρετσίνα, οπότε η επιλογή μου είναι πάντα μπύρα. Ίσως μια μικρή λίστα μικρών οινοποιών δεν θα χάλαγε το ύφος, αλλά ο κυρ Αποστόλης είναι απόλυτος. Δεν θέλει να αλλάξει το παραμικρό.
Η λιτή αυτή μπακαλοταβέρνα αποτελεί κομμάτι της γαστρονομικής μας ταυτότητας και προσωπικά το εκτιμώ και μ’αρέσει να βρίσκομαι στο χώρο της, βιώνοντας ένα κομμάτι της ιστορίας που δεν έζησα…
Διεύθ.: Ψαρών 38, Πειραιάς | Τηλ. 210 4612674 | Καθημερινά 14.30 – 23.30, εκτός Κυριακής | Κόστος: €25-30 κατ’άτομο
Το μπακάλικο του Φίλιππα ή Σκυλοδήμος
Μια μπακαλοταβέρνα με άρωμα παλιού Πειραιά στη γωνία Δεληγιώργη και Σκυλίτση, πάνω από την Καστέλα. Αν δεν στο έχει πει κάποιος Πειραιώτης και βρεθείς εκεί, ίσως να το προσπεράσεις…!
Το μαγαζί το άνοιξε το 1908 κάποιος Βούλγαρης και τέλη της δεκαετίας του ’50 το αγόρασε ο Νίκος Σκυλοδήμος, ο πατέρας του σημερινού ιδιοκτήτη, ο οποίος το ανέλαβε το 2001, αλλά το 2015 έκανε μια επέκταση και την πλαϊνή αποθήκη την λειτουργεί ως αίθουσα φαγητού. Υπερυψωμένο ισόγειο με ένα υπόγειο που φυλούσαν τα βαρέλια.
Τα πορτοπαράθυρα βαμμένα κεραμιδί και απ’έξω μια ταμπέλα, όπου αναγράφονται με το χέρι όσα πωλούνται στο μαγαζί. Από όσπρια χύμα και ρύζι Σερρών ως φρούτα και λαχανικά, αλλά και χύμα κρασί. Σ’ένα πλαστικό βαρέλι πιο δίπλα, σκούπες προς πώληση. Στο εσωτερικό τη ματιά σου κλέβουν το παλιό μωσαϊκό, ένα παλιό ψυγείο με τυριά κι αλλαντικά και οι ξεβαμμένοι τοίχοι. Γύρω σου τσουβαλάκια με όσπρια, καφάσια με λαχανικά και στα ράφια απορρυπαντικά.
Στα δυο τραπεζάκια συναντώ συχνά παππούδες της γειτονιάς να πίνουν λίγη ρετσίνα με ένα δύο συνοδευτικά. Στο πίσω μέρος, μια σάλα με παλιά αντικείμενα και στους τοίχους καδραρισμένα κάποια αφιερώματα για το μαγαζί. Στην αυλή πίσω, η κουζίνα όπου ο εγγονός Φίλιππος και σημερινός ιδιοκτήτης τηγανίζει στο πετρογκάζ. Μόνος στην κουζίνα, μόνος και στο σερβίρισμα.
Να έχεις υπομονή γιατί θα γευθείς αυθεντικά πιάτα. Από τα τηγάνια του βγαίνουν ομελέτες, πατάτες και αυγά μάτια, τηγανιές χοιρινές και λουκάνικα αλλά και μικρόψαρα (πότε – πότε και καμία γαρίδα). Από πρώτα, καλή κεφαλογραβιέρα, χόρτα, φάβα και κάποια αλίπαστα.
Από κρασί έχει χύμα, αλλά εμείς επιλέγουμε εμφιαλωμένο τσίπουρο που πάει σούπερ με τα πιάτα. Το μαγαζί το ζητάνε συνεχώς για αντιπαροχή, αλλά ο Φίλιππας δεν το δίνει καθώς είναι όλη του η ζωή. Η μπακαλοταβέρνα του Σκυλοδήμου έχει γίνει το «λιμάνι» μας και τα τραπέζια της έχουν ακούσει πολλά από τα μυστικά μας….
Διεύθ.: Δεληγιώργη 16, Πειραιάς | Τηλ. 694 5059328 | Δευτέρα & Τετάρτη 09.00 – 17.30, Τρίτη-Πέμπτη-Παρασκευή & Σάββατο 09.00 – 23.30, Κυριακή κλειστά | Κόστος:€20-30 κατ’άτομο
