Η «Balloon Venus» του Jeff Koons στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης ανοίγει ένα διάλογο 40.000 ετών για την ομορφιά, το σώμα και την τέχνη
Είναι πολλά τα πολιτιστικά δρώμενα αυτή την περίοδο και περιορισμένο το budget που διαθέτει κανείς για αυτά. Για τους λάτρεις της τέχνης, αλλά και για όσους βρίσκουν διέξοδο από την καθημερινότητα σε κάθε μορφή της, είναι συχνά δύσκολο να επιλέξουν τα «must see» και να θυσιάσουν (οικονομικά) κάτι άλλο.
Όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση – αναφορικά με την έκθεση του Jeff Koons «Αφροδίτη» του Lespugue που φιλοξενείται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης από τις 20 Μαρτίου – πρέπει να σταθείς μπροστά στο δημιούργημα αυτού του σπουδαίου καλλιτέχνη. Όχι απλώς επειδή είναι ο Jeff Koons (κι ελπίζω να μην είστε από αυτούς που βλέπουν τέχνη λόγω του brand name), αλλά επειδή η ιστορία της δημιουργίας του έργου ξεπερνά τα 40.000 χρόνια.
Οι περισσότεροι φιλότεχνοι θα γνωρίζετε ήδη το έργο και την πορεία του καλλιτέχνη, και λόγω της προσωπικής του σχέσης με τον Δάκη Ιωάννου και το Ίδρυμα ΔΕΣΤΕ. Έργα του ανήκουν στη συλλογή του Ιωάννου, που υπήρξε από τους πρώτους συλλέκτες που πίστεψαν σε αυτόν ήδη από τη δεκαετία του ’80.
Κάποιοι ίσως τον έχουν συνδέσει με την εικαστική παρέμβασή του στο εντυπωσιακό σκάφος του Ιωάννου όταν «αράζει» στο λιμάνι της Ύδρας, ενώ άλλοι — πιο μεγάλοι ηλικιακά — θα τον θυμούνται από τη σκανδαλώδη σχέση του με την Ilona Staller (Τσιτσιολίνα). Μια σχέση που κατέληξε σε γάμο και ενσωματώθηκε πλήρως στην τέχνη του, μετατρέποντας τη Staller σε σύμβολο σεξουαλικής απελευθέρωσης και pop κουλτούρας.
Ως γνωστόν, ο Koons φημίζεται για τα «λαμπερά» έργα του, που υποστηρίζουν μια συγκεκριμένη ιδέα για το τι είναι όμορφο, αποδεκτό ή ακόμη και «υψηλό». Κι αν νομίζεις πως αυτή η καλλιτεχνική του φιλοσοφία δεν σχετίζεται με την «Αφροδίτη» του Lespugue, κάνεις λάθος. Παραπέμποντας στην Αφροδίτη, τη θεά του έρωτα και της γονιμότητας, η απεικόνιση της μορφής της έχει επηρεάσει διαχρονικά το έργο του ήδη από τη δεκαετία του ’70.
Διαβάζοντας κανείς πληροφορίες πριν από την επίσκεψη, μαθαίνει πως ο Koons μετατρέπει το φετιχιστικό πρωτότυπο γλυπτό, γνωστό για τις καμπυλόμορφες φόρμες του, σε ένα επιβλητικό, γυαλισμένο και ανακλαστικό έργο από ανοξείδωτο χάλυβα που μοιάζει να είναι φτιαγμένο από μπαλόνια – θυμίζοντας, σε κάποιο βαθμό, τις αναλογίες των έργων του Giacometti.
Η Balloon Venus Lespugue (2013–2019), που προέρχεται από τη συλλογή Homem Sonnabend, αποδεικνύει τη μακροχρόνια ενασχόληση του Koons με την ιστορία της γλυπτικής και τη διαχρονικότητα της ανθρώπινης μορφής. Ο καλλιτέχνης εμπνέεται από την παλαιολιθική Αφροδίτη του Lespugue, που χρονολογείται πάνω από 28.000 χρόνια πριν. Ένα μικρό ειδώλιο ύψους μόλις 15 εκατοστών, που φυλάσσεται στο Musée de l’Homme στο Παρίσι – και για τις ανάγκες της έκθεσης παρουσιάζεται στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης μέσω πιστοποιημένου αντιγράφου.
Η Balloon Venus διατηρεί τα βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά και την αμφισημία της αρχικής μορφής, ενώ ταυτόχρονα μετασχηματίζεται σε ένα αντικείμενο του υπερ-υλικού κόσμου.
Η έκθεση στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης αποτελεί μία από τις πιο ενδιαφέρουσες εικαστικές διοργανώσεις στην Αθήνα αυτή την περίοδο. Ο επισκέπτης έχει τη σπάνια ευκαιρία να δει από κοντά το έργο του Koons, αλλά και σημαντικά παλαιολιθικά ειδώλια «Αφροδίτης» από την Ιταλία, τη Γαλλία, την Αυστρία και την Τσεχία, έργα πάνω στα οποία βασίζεται η έρευνά του.
Για πρώτη φορά, μπορεί κανείς να μυηθεί σε ένα ταξίδι ομορφιάς που ξεκινά από την προϊστορία και φτάνει στο σήμερα, ανακαλύπτοντας την έννοια της γονιμότητας, του σώματος και την εξέλιξη της γυναικείας μορφής στην τέχνη μέσα σε 40.000 χρόνια.
Η εμπειρία είναι απλή, αλλά ταυτόχρονα έντονα σκηνογραφική. Ο επισκέπτης εισέρχεται σε ένα σκοτεινό χώρο, όπου συναντά τα μικρά αγαλματίδια «Αφροδίτης», πριν βρεθεί μπροστά στη Balloon Venus Lespugue και «παίξει» με την ίδια του τη μορφή που αντικατοπτρίζεται στις καμπύλες της. Είναι από εκείνες τις σπάνιες στιγμές που στην Ελλάδα φιλοξενείται ένα σύγχρονο έργο διεθνούς εμβέλειας, το οποίο συνομιλεί με μια ιστορία 30.000 ετών. Και σε αφήνει με έναν ενδιαφέροντα προβληματισμό: πώς κάτι τόσο kitsch μπορεί ταυτόχρονα να μοιάζει ιερό;
Δεν είναι τυχαίο ότι η έκθεση φιλοξενείται στη χώρα που γέννησε την έννοια της Αφροδίτης και της ομορφιάς. Και ίσως αυτό είναι που την κάνει ακόμη πιο ουσιαστική. Τέλος, είναι σημαντικό ο επισκέπτης να συνειδητοποιήσει πως η τέχνη έχει βάθος πολιτισμικό, ιστορικό και εννοιολογικό. Ακόμη και στην περίπτωση καλλιτεχνών που ανήκουν στην pop κουλτούρα, τίποτα δεν είναι τυχαίο ή αποτέλεσμα στιγμιαίας έμπνευσης.
Οι καλύτερες ώρες για να επισκεφθεί κανείς την έκθεση είναι τις καθημερινές, νωρίς το πρωί έως τις 11:30 ή αργά το απόγευμα μετά τις 17:00, καθώς ο χώρος είναι σχετικά μικρός και συγκεντρώνει πολύ κόσμο. Καλό είναι να αποφύγετε τα Σαββατοκύριακα, γιατί χάνεται η «μαγική» ατμόσφαιρα και θα δυσκολευτείτε να σταθείτε, κυρίως μπροστά στα μικρά αγαλματίδια «Αφροδίτης».
Ο Jeff Koons μας χαρίζει ένα έργο που απογειώνει τον χώρο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης και μας υπενθυμίζει πόσο σημαντικό είναι να δούμε τον εαυτό μας μέσα στη Balloon Venus Lespugue και να αναρωτηθούμε τι σημαίνει σήμερα η ομορφιά.
Ίσως, τελικά, ως εκπρόσωπος της pop κουλτούρας και του υπερ-υλικού κόσμου, να θέλει απλώς να μας ταρακουνήσει, να μας κάνει να επαναπροσδιορίσουμε τα στερεότυπα και τη βιομηχανία της ομορφιάς που τα συντηρεί.
Πληροφορίες:
Jeff Koons «Αφροδίτη» του Lespugue
Διάρκεια Έκθεσης: 20/3 – 31/8
Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης | Μέγαρο Σταθάτου – Νεοφύτου Δούκα 4, Αθήνα | Τηλ. 210 7228 321
Εισιτήρια: από 7€ | https://cycladic.gr/ticket/jeff-koons-afroditi-tou-lespugue/
