Οι συζητήσεις του 52ου Φεστιβάλ ΚΝΕ – Οδηγητή που φέρνουν την Ιστορία, την κοινωνία και τον σύγχρονο προβληματισμό στο Πάρκο Τρίτση
Πρέπει να έχουν περάσει τουλάχιστον τριάντα πέντε χρόνια από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου να βρίσκεται ανάμεσα στο πλήθος του Φεστιβάλ ΚΝΕ – «Οδηγητής».
Μεγαλωμένη σε μια οικογένεια με συγγενείς που – πραγματικά – αγωνίστηκαν, διώχθηκαν και για πολλά χρόνια ήρθαν αντιμέτωποι με την καχυποψία και τον κοινωνικό ρατσισμό για τις «κόκκινες» πεποιθήσεις τους, αλλά και υπό τη φτερούγα της μάνας μου που πάντα μας ωθούσε προς τη γνώση και τις αξίες της ελευθερίας και της δικαιοσύνης, δεν θα μπορούσα να μην αναφερθώ σε έναν πολιτιστικό θεσμό που ναι μεν έχει πολιτική χροιά αλλά εμπνέεται από τα λόγια του Βάρναλη: «Δεν είμ’ εγώ σπορά της τύχης ο πλαστουργός της νιας ζωής…».
Μπορεί να ήμουν μόλις δέκα ετών, ίσως και νεότερη, από την πρώτη μου φεστιβαλική εμπειρία της ΚΝΕ, αλλά έχω συγκρατήσει πιο έντονα στη μνήμη μου τον «Οδηγητή», εκείνο το πάνινο κουκλάκι που μου αγόρασε ο θείος μου κι έχω φυλάξει άθικτο ως σήμερα. Για εμένα, το Φεστιβάλ ΚΝΕ – «Οδηγητής» είναι πάντα μια μεγάλη κοινωνική γιορτή, μια πολιτιστική αφύπνιση και μια υπενθύμιση της ιστορίας.
Με σημαντική πορεία από το πρώτο έτος της διοργάνωσής του, το 1976 στη Γήπεδο Ζωγράφου έως και σήμερα, την 52η διοργάνωση του στο Πάρκο Τρίτση το διάστημα 23–26 Σεπτεμβρίου, είναι ο μακροβιότερος πολιτικός και πολιτιστικός θεσμός της μεταπολιτευτικής Ελλάδας. Με έναρξη μόλις ένα χρόνο μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας στη χώρα μας, πραγματοποιείται κάθε χρόνο και το πρόγραμμά του δεν περιορίζεται σε μια πολιτική συγκέντρωση.
Περιλαμβάνει μουσικές συναυλίες, κινηματογράφο, θέατρο και εκθέσεις. Επίσης, κάθε χρόνο υπάρχουν θεματικά περίπτερα: άλλα για νέους, άλλα για μικρά παιδιά, κάποια με χαρακτήρα διεθνούς αλληλεγγύης και κάποια αφιερωμένα στην ποίηση και τη λογοτεχνία.
Για την ιστορία και μόνο, ο «Οδηγητής» ήταν το παράνομο φύλλο Τύπου που γεννήθηκε μέσα στη Δικτατορία και η παραγωγή και διακίνηση του ήταν πραγματικά δύσκολη και επικίνδυνη. Δεν ήταν ένα κανονικό έντυπο περιοδικό όπως το γνωρίζουμε σήμερα, αλλά πολυγραφημένο και γραμμένο σε μεμβράνη που παράνομα τυπώθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 1968.
Ο πρώτος νόμιμος «Οδηγητής» κυκλοφόρησε το 1974, απευθύνεται ανοιχτά στη νεολαία, οργανώνει μια δημόσια συζήτηση γύρω από τα θέματα που θέτει η ΚΝΕ και λειτουργεί ως κανονικό πολιτικό έντυπο. Ένα χρόνο αργότερα, το 1975, το Φεστιβάλ ΚΝΕ παραπέμπει ακριβώς στον «Οδηγητή» και εμπλουτίζεται από όλα εκείνα τα στοιχεία που αφορούν τη νεανική κουλτούρα: πολιτισμός, μουσική, ποίηση, συζητήσεις, εργασία, ιδεολογία.
Στο σημερινό άρθρο, αφήνοντας την ανασκόπηση στην ιστορία του θεσμού, εστιάζω σε κάποιες συζητήσεις που θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του 52ου Φεστιβάλ ΚΝΕ – Οδηγητή και αξίζει να ενημερωθείτε. Ζούμε σε μια εποχή που ο πόλεμος είναι πιο κοντά μας από ποτέ. Η ιστορία παίζει πιο σημαντικό ρόλο από ποτέ και οι διεθνείς σχέσεις είναι πολύ «ανήσυχες».
Οι θεματικές συζητήσεων του Φεστιβάλ φέρνουν στο τραπέζι κοινωνική αφύπνιση. Άνθρωποι με διαφορετικές ιστορίες, κοινωνιολόγοι, αθλητές, ψυχίατροι, στρατιωτικοί και άνθρωποι των εργατικών σωματείων έρχονται σε ένα διάλογο. Χρησιμοποιούν έντονα την Ιστορία για να ερμηνεύσουν το παρόν.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μεγάλη έκθεση για τα 80 χρόνια από την Ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας αλλά και η συζήτηση για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του Φιντέλ Κάστρο, την Τετάρτη, 23 Σεπτεμβρίου και ώρα έναρξης 19:30, στη Διεθνούπολη του Φεστιβάλ. Στη φετινή διοργάνωση του Φεστιβάλ, ο Φιντέλ είναι στο επίκεντρο και έμφαση δίνεται στην «κληρονομιά» του.
Γεννημένος το 1926 και μια από τις κεντρικές προσωπικότητες της Κουβανικής Επανάστασης του 1959, αποτελεί ευκαιρία για ιδεολογική έμπνευση αλλά και για μια ευρύτερη συζήτηση για τις διεθνείς σχέσεις και την αλληλεγγύη μεταξύ των οργανώσεων της νεολαίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Η συζήτηση θα πλαισιωθεί από εκπροσώπους διεθνών κομμουνιστικών νεολαιών από την Αυστρία, τη Βενεζουέλα και τη Βραζιλία.
Ξεχωρίζω το Στέκι για την Ισοτιμία & Χειραφέτηση των Γυναικών με αφορμή μια συζήτηση την ίδια ημέρα (23/9) στις 20:00 με τίτλο «Ενάντια στον κόσμο των πολέμων και της εκμετάλλευσης: γίνε μαχήτρια στην πόλη για την ανατροπή τους!».
Η συζήτηση συνδέει τρεις έννοιες: «πόλεμος – εκμετάλλευση – θέση της γυναίκας» και προσεγγίζει το γυναικείο ζήτημα όχι μόνο μέσω των γυναικείων δικαιωμάτων. Τοποθετεί στο τραπέζι ζητήματα όπως η εργασία, η οικονομική ανεξαρτησία, η μητρότητα, η βία, η φροντίδα της οικογένειας, η προσβασιμότητα σε υπηρεσίες και η ισότητα. Η εκδήλωση είναι πολύ σημαντική γιατί εντάσσει τη γυναικεία χειραφέτηση σε μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για το τι σημαίνει να είσαι νέα γυναίκα το 2026.
Την Πέμπτη, 24 Σεπτεμβρίου και ώρα 20:00, στο χώρο του Βιβλιοπωλείου «Σύγχρονη Εποχή» θα διεξαχθεί μια συζήτηση με θέμα «Φυσικές Καταστροφές ή Εγκλήματα στον βωμό του κέρδους». Η συζήτηση θέτει υπό αμφισβήτηση την ιδέα ότι οι φυσικές καταστροφές αποδίδονται αποκλειστικά στη φύση και στην «κακή τύχη» και θέλει να επαναπροσδιορίσει τον ανθρώπινο παράγοντα.
Ποιος είναι ο τρόπος που οργανώνεται η πρόληψη, η προστασία, οι υποδομές και η αντιμετώπιση μιας καταστροφής; Ποιες είναι οι οικονομικές και πολιτικές προτεραιότητες; Πότε ένα φυσικό φαινόμενο μετατρέπεται σε κοινωνική καταστροφή;
Η Ελλάδα έχει βιώσει τα τελευταία χρόνια καταστροφικές πυρκαγιές και πλημμύρες, γεγονός που έχει κάνει την έννοια της πρόληψης και της πολιτικής προστασίας ένα από τα πιο επίκαιρα ζητήματα. Ποιος αποφασίζει τι θα χρηματοδοτηθεί και ποια έργα θεωρούνται προτεραιότητα; Μια συζήτηση που αφορά το περιβάλλον, την πολιτική προστασία, τις υποδομές, την πολεοδομία και το πόσο καλά μια κοινωνία προστατεύει τους ανθρώπους της.
Την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου στις 19:30, στο χώρο της Διεθνούπολης η Ιστορία «μας χτυπά ξανά την πόρτα». Η συζήτηση «90 χρόνια από την Έναρξη του Ισπανικού Εμφυλίου» μας γυρνά πίσω στο 1936, τότε που ξέσπασε ο Ισπανικός Πόλεμος, εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους πολέμους της Ευρωπαϊκής Ιστορίας του Μεσοπολέμου και έληξε το 1939 με την επικράτηση των δυνάμεων του στρατηγού Φράνκο.
Για τους λάτρεις της πολιτικής ιστορίας, ένα από τα βασικά θέματα της συζήτησης είναι ο προλεταριακός διεθνισμός και οι Διεθνείς Ταξιαρχίες. Οι Διεθνείς Ταξιαρχίες είχαν μέλη εργάτες, διανοούμενους και πολιτικούς ακτιβιστές από την Ευρώπη και την Αμερική και αποτέλεσαν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα διεθνικής συμμετοχής σε μια πολεμική σύγκρουση του 20ού αιώνα.
Ο Ισπανικός πόλεμος θεωρείται συχνά είδος προαναγγελίας του Β’ Παγκοσμίου πολέμου και η φετινή συζήτηση δεν είναι μια επετειακή ιστορική αναδρομή. Είναι μια αφετηρία για πολιτικά συμπεράσματα στο σήμερα. Η αξία της συζήτησης αφορά τη γεφύρωση του ισπανικού πολέμου με τον αντιφασισμό και το διεθνισμό.
Το 52ο Φεστιβάλ ΚΝΕ – Οδηγητής είναι για μια ακόμη χρονιά προφητικό και επίκαιρο. Μέσα από την τέχνη, τη μουσική, την ποίηση και την ιστορία, θέτει έναν κοινωνικό προβληματισμό που μας αφορά.
Ανεξαιρέτως της πολιτικής του χροιάς, είναι ο μοναδικός πολιτιστικός θεσμός που εισβάλλει στα σπίτια μας είτε μέσα από στίχους και μελωδίες, είτε μέσα από απόψεις και ιδέες. Είναι ένα σύγχρονο νεανικό γεγονός, που κάθε χρόνο προσεγγίζει όλο και περισσότερους επισκέπτες, ανθρώπους που ευτυχώς έχουν ένα ελάττωμα… ξέρουν να σκέφτονται!
Πληροφορίες
52ο Φεστιβάλ ΚΝΕ – Οδηγητή
23 – 26 Σεπτεμβρίου 2026
Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης “Αντώνης Τρίτσης” | Ίλιον
Αναλυτικό Πρόγραμμα: https://festival.kne.gr/
