Κινηματογραφικός θρίαμβος μέσα από τον πόνο, τη σιωπή και την απώλεια που σημάδεψαν τον Σαίξπηρ
Οι φανατικοί σινεφίλ που παρακολουθούν ανελλιπώς τις κινηματογραφικές ανακοινώσεις και κάθε χρόνο ξενυχτούν για την απονομή των Oscar, θα συμφωνήσουν πως η ταινία Hamnet (2025), σε σκηνοθεσία της Chloé Zhao, είναι ίσως η καλύτερη δραματική ταινία που έχουμε δει τα τελευταία χρόνια στη μεγάλη οθόνη.
Όσες κριτικές κι αν διαβάσεις, το Hamnet, βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Maggie O’Farrell (2020), στοχεύει να σε βάλει στο οικογενειακό σύμπαν του πιο δημοφιλούς θεατρικού συγγραφέα και να φέρει στο προσκήνιο την Agnes, τη σύζυγό του. Για πολλούς, η ταινία εξιστορεί το πένθος του William Shakespeare και φωτίζει μια πιθανή εκδοχή πίσω από τη συγγραφή του Hamlet (1623).
Ωστόσο, θα έλεγα πως πρόκειται κυρίως για έναν φόρο τιμής προς τη σύζυγό του. Κι αυτό γιατί το μυθιστόρημα της O’Farrell κλείνει με ένα σημείωμα, όπου η ίδια αναφέρει πως, κατά τη διάρκεια της έρευνάς της, συνειδητοποίησε πόσο αδικημένη και διαστρεβλωμένη είναι η εικόνα που έχουμε για την Agnes Hathaway, γνωστή έως τώρα ως Anne Hathaway. Η ιστορία τη θέλει να «παγίδεψε» τον Σαίξπηρ σε έναν γάμο που δεν ήθελε, έναν γάμο που τον οδήγησε στο Λονδίνο για να ζει μακριά της.
Βλέποντας, όμως, το Hamnet, όλα αυτά δεν τα γνωρίζεις. Πρόκειται για ιστορικά «κουτσομπολιά» που ανακαλύπτεις φεύγοντας από την αίθουσα. Η επιτυχία της ταινίας στο ευρύ κοινό δεν οφείλεται μόνο στις εξαιρετικές ερμηνείες των Paul Mescal και Jessie Buckley – με τη δεύτερη να ξεχωρίζει ιδιαίτερα, ειδικά στη σπαρακτική σκηνή όπου η μητέρα αντικρίζει το νεκρό παιδί της – αλλά και στο γεγονός ότι πυροδοτεί μια βαθύτερη αναζήτηση: ποια ήταν πραγματικά η Agnes, ποια ήταν η ιστορία του μικρού Hamnet που πέθανε μόλις στα 11 του χρόνια, και πώς όλα αυτά συνδέονται (ή όχι) με την έμπνευση του Σαίξπηρ.
Ναι, έφυγα από τον κινηματογράφο βαθιά συγκινημένη και θλιμμένη. Την επόμενη μέρα, όμως, βρέθηκα να αναρωτιέμαι τι συνέβη πραγματικά. Ως ένθερμη βιβλιοφάγος, παρήγγειλα το μυθιστόρημα της O’Farrell, ενώ παράλληλα αναζητούσα στο διαδίκτυο ιστορικές αναφορές για την Agnes. Κακά τα ψέματα: βγαίνοντας από την αίθουσα, θέλεις να μάθεις ποια ήταν τελικά η σύζυγος του Σαίξπηρ και σε δεύτερη μοίρα να αναρωτηθείς αν ο Hamlet βασίζεται πράγματι στο προσωπικό του πένθος.
Δεν θα σταθώ στην υπόθεση της ταινίας γιατί είναι εύκολο να τη βρει κανείς. Θα αναφερθώ, όμως, σε μια δήλωση της O’Farrell από συνέντευξή της, όπου υποστηρίζει πως ο μονόλογος της Ophelia στον Hamlet ίσως εμπνέεται από τον βοτανικό κήπο που καλλιεργούσε η Agnes. Την εποχή εκείνη, ήταν σύνηθες – και αναμενόμενο – η κυρία του σπιτιού να γνωρίζει τις φαρμακευτικές ιδιότητες των βοτάνων. Στην περίπτωση της Agnes, φαίνεται πως ο Σαίξπηρ βασιζόταν ιδιαίτερα στις γνώσεις της, κάτι που ενισχύει την εικόνα μιας στενής και ουσιαστικής σχέσης μεταξύ τους, παράλληλα με τη φήμη που τη θέλει «μάγισσα» στα μάτια του γιου της.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως η έρευνα της O’Farrell για τη σύνδεση «θάνατος του Hamnet – συγγραφή του Hamlet» αντλεί στοιχεία από το έργο του ιστορικού Stephen Greenblatt. Μάλιστα, η σκηνή όπου η Agnes ταξιδεύει μόνη της στο Λονδίνο για να παρακολουθήσει την πρεμιέρα του έργου του συζύγου της, έχει καταγραφεί ως πιθανή, γεγονός που ενισχύει – χωρίς να επιβεβαιώνει – τη θεωρία της έμπνευσης. Τελικά, είναι ο Hamlet ένα έργο που γεννήθηκε από το πένθος του Σαίξπηρ; Κανείς δεν μπορεί να απαντήσει με βεβαιότητα. Και ίσως, τελικά, αυτό να μην έχει τόση σημασία.
Η ταινία Hamnet της Zhao μας ωθεί να ψάξουμε βαθύτερα στην ιστορία, αλλά πάνω απ’ όλα έρχεται να αποκαταστήσει, έστω και σε ένα φαντασιακό επίπεδο, τη μνήμη της Agnes, καθώς δεν υπάρχουν σαφείς ιστορικές αποδείξεις (όπως γράμματα ή σημειώσεις του Σαίξπηρ) που να μαρτυρούν τη σχέση τους.
Δεν πρόκειται για μια κλασική ταινία εποχής. Αντίθετα, μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη μια σπάνια λογοτεχνική λεπτότητα, διατηρώντας τον πυρήνα και την ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος. Είναι μια βαθιά ανθρώπινη και συγκινητική ταινία, λιγότερο βιογραφική απ’ όσο θα περίμενε κανείς, και περισσότερο στραμμένη στη φύση, τη σιωπή και την εσωτερικότητα. Η ποιητική φωτογραφία και η ατμοσφαιρική σκηνοθεσία εντείνουν τη σκοτεινή πλευρά της ιστορίας, καθιστώντας το οικογενειακό πένθος σχεδόν απτό.
Συνοψίζοντας, το Hamnet αποτελεί μία από τις πιο προσεγμένες και συναισθηματικά φορτισμένες κινηματογραφικές προτάσεις των τελευταίων ετών. Με ισχυρές ερμηνείες και σαφή αφηγηματική στόχευση δεν επιδιώκει να δώσει απαντήσεις αλλά να δημιουργήσει αίσθηση και προβληματισμό – και σε αυτό το επίπεδο, πετυχαίνει το στόχο του.
Πληροφορίες
Στους Κινηματογράφους
Hamnet, 2025 | Σκηνοθεσία: Chloe Zhao
Δραματική | Διάρκεια 125’
