Η έκθεση φωτογραφίας στο Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο Ύδρας παρουσιάζει το έργο της Joan Leigh Fermor και φωτίζει τη ζωή της δίπλα στον σπουδαίο φιλέλληνα συγγραφέα Patrick Leigh Fermor
Για λίγες ώρες, αν βρεθεί κάποιος στην Ύδρα, δεν πρέπει να χάσει την ευκαιρία να δει την έκθεση «Βλέμμα στον κόσμο. Οι φωτογραφίες της Joan Leigh Fermor». Η έκθεση βασίζεται στο ομώνυμο λεύκωμα «The Outward Gaze» και αποτελεί μια συνολική αναφορά στο έργο της αγαπημένης του συγγραφέα Patrick Leigh Fermor.
Στην πρόσφατη επίσκεψή μου στο νησί, βρέθηκα στο Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο Ύδρας για τη νέα έκθεση που φιλοξενείται έως και τις 26 Ιουλίου 2026, σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη. Αν και μου αρέσει πολύ η φωτογραφία και το έργο της Joan δεν μου είναι άγνωστο, ο λόγος της επίσκεψής μου οφείλεται περισσότερο στην ιστορική αναδρομή και στο πώς μπορεί να περνούσαν οι μέρες της στην Ελλάδα την εποχή που ζούσε εδώ, σε διάφορα μέρη της χώρας μας, με τον συγγραφέα Patrick Leigh Fermor.
Φαντάζομαι πως θα αξιοποιούσε τέλεια το χρόνο της, αφού μπορούσε να έχει μια φωτογραφική μηχανή στις αποσκευές της, της οποίας ο φακός αποτύπωσε το θαυμασμό της για τον τόπο και την ιστορία του, το μεγαλείο της φύσης αλλά και την αγάπη της για τους ανθρώπους και κατοίκους της επαρχίας.
Για την ιστορία και μόνο, ο Patrick Leigh Fermor ήταν Βρετανός ταξιδιωτικός συγγραφέας, αξιωματικός των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και ένας από τους σημαντικότερους φιλέλληνες του 20ού αιώνα.
Η σχέση του με την Ελλάδα ξεκίνησε τυχαία, μέσα από ένα ταξίδι που αποφάσισε να κάνει σε ηλικία 18 ετών για να διανύσει την Ευρώπη με τα πόδια και αντί να επιστρέψει στην Αγγλία, ο δρόμος τον οδήγησε στην Ελλάδα. Όσο ζούσε στην Ελλάδα έμαθε πολύ γρήγορα την ελληνική γλώσσα, απολαμβάνοντας τους ανθρώπους και τη φιλοξενία της χώρας. Όταν ξέσπασε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, η άριστη γλώσσα ελληνικών τον οδήγησε στις βρετανικές ειδικές επιχειρήσεις. Υπηρέτησε στην Ελλάδα και την Αλβανία και ζούσε μεταμφιεσμένος ως βοσκός στα βουνά της Κρήτης με το ψευδώνυμο «Μιχάλης».
Έχει μείνει γνωστός σε όσους ενδιαφέρονται για ιστορία και πολιτική για την οργάνωση και εκτέλεση της απαγωγής του Γερμανού διοικητή της Κρήτης, Heinrich Kreipe. Μετά τον πόλεμο, ταξίδεψε σε πολλές χώρες αλλά το 1968 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Καρδαμύλη, όπου έχτισε μαζί με τη σύζυγό του Joan ένα εντυπωσιακό πέτρινο σπίτι μέσα στους ελαιώνες της Μάνης. Σήμερα το σπίτι αυτό ανήκει στο Μουσείο Μπενάκη και είναι ανοιχτό στο κοινό για επίσκεψη κατόπιν ραντεβού.
Ο Patrick Leigh Fermor φημίζεται για το συγγραφικό του έργο που δεν είναι απλοί ταξιδιωτικοί οδηγοί αλλά συνδυάζουν ιστορία, λογοτεχνία, λαογραφία και ανθρωπολογία. Η Joan Leigh Fermor δεν ήταν απλώς σύζυγός του αλλά συνταξιδιώτισσα, η σημαντικότερη συνεργάτιδά του και σπουδαία φωτογράφος που συνέβαλε πολύ σημαντικά στον τρόπο που ο ίδιος γνώρισε και κατέγραψε την Ελλάδα.
Γνωρίστηκαν κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1944 στο Κάιρο, ερωτεύτηκαν, η Joan χώρισε από τον δημοσιογράφο John Rayner και αφού έμειναν μαζί πάνω από 20 χρόνια, το 1968 αποφάσισαν να παντρευτούν. Ήταν σύντροφοι στα ταξίδια, στη ζωή και στη δημιουργία με μεγάλη αμοιβαία ελευθερία και βαθιά αφοσίωση.
Η οικονομική ανεξαρτησία της Joan επέτρεψε στον Patrick να αφοσιωθεί στη συγγραφή και οι φωτογραφίες της να συμπεριληφθούν στις πρώτες εκδόσεις των βιβλίων «Μάνη» και «Ρούμελη». Την Ύδρα τη γνώρισαν και την αγάπησαν κατά τη διάρκεια του 1950, όπου περνούσαν αρκετό χρόνο εκεί. Εκείνη την εποχή γνώρισαν πολλούς καλλιτέχνες κι έκαναν πολλές φιλίες, φιλοξενώντας φίλους από το εξωτερικό και φωτογραφίζοντας οτιδήποτε συγκινούσε το βλέμμα τους.
Η Ύδρα δεν είναι μια τυχαία επιλογή για τη διοργάνωση της έκθεσης «Βλέμμα στον κόσμο», μια και το ζευγάρι ζούσε και εργαζόταν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η Ύδρα υπήρξε το πρώτο μεγάλο τους καταφύγιο πριν εγκατασταθούν στη Μάνη. Στην έκθεση φωτογραφίας στο Ιστορικό Αρχείο-Μουσείο της Ύδρας, η επίσκεψη είναι κάτι παραπάνω από μια ιστορική αναδρομή. Η έκθεση περιλαμβάνει φωτογραφίες από το αρχείο των περίπου 5.000 εικόνων της Joan, τραβηγμένες κυρίως κατά τη δεκαετία 1940 – 1950.
Μπαίνοντας στο χώρο της έκθεσης, ανακαλύπτεις πως η Joan ήθελε να φωτογραφίζει τον χρόνο πριν αυτός χαθεί. Δεν θα δεις κραυγαλέες εικόνες, αλλά φωτογραφίες που ίσως σου ψιθυρίσουν. Άνθρωποι που κοιτούν αλλού, ανέμελα παιδιά που παίζουν, τοπία που σήμερα έχουν αλλάξει, σπίτια, δρόμοι, λιμάνια και φως. Ελληνικό, άπλετο φως.
Η επιμέλεια της έκθεσης είναι άρτια ως προς την επιλογή των εικόνων και το στήσιμο, μια και δεν ήταν επιθυμητό να εστιάσει σε ένα αυστηρό χρονολογικό ή γεωγραφικό κατάλογο.
Οι εικόνες της Joan μοιάζουν σύγχρονες και σου δίνουν την εντύπωση πως η ίδια δεν βρέθηκε σε ένα τοπίο για να το κατακτήσει, αλλά για να το παρατηρήσει διακριτικά και να «σταθεί δίπλα του». Οι φωτογραφίες της αποδεικνύουν πως η εικόνα γεννιέται από το χρόνο, την παρατήρηση και την ενσυναίσθηση.
Αν βρεθείς στην Ύδρα, η έκθεση «Βλέμμα στον κόσμο» είναι άξιας και μοναδικής επίσκεψης, γιατί οι φωτογραφίες της Joan θυμίζουν ζωντανά σημεία σκηνογραφίας. Είναι αποτέλεσμα απλότητας, καθαρής οπτικής ματιάς και άπλετου φωτός.
Είναι μια έκθεση πολύ ταιριαστή με τον τόπο, καλοκαιρινή και ανάλαφρη για τον επισκέπτη του νησιού. Ένα φωτογραφικό ταξίδι που μας υπενθυμίζει και τη σχέση της Joan όχι μόνο με την Ελλάδα αλλά και με τον Patrick Leigh Fermor που πολύ αγάπησε.
Πληροφορίες
ΓΑΚ | Ιστορικό Αρχείο – Μουσείο Ύδρας
Έως και 26 Ιουλίου 2026
Καθημερινά: 09:00 – 16:00 & 19:30 – 21:30
Εισιτήρια: από 5€ | https://gak-ydras-new.att.sch.gr/
