Με αφετηρία τη συλλογή της Λόλας Νταϊφά και την εσπερίδα «Γεύση, Μνήμη και Κοινωνία», η έκθεση στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων αναδεικνύει την art de la table ως έκφραση φιλοξενίας, κοινωνικής ιστορίας και πολιτισμού
Θα ξεκινήσω το σημερινό μου άρθρο με τα λόγια του culinary director των Ξενοδοχείων Μεγάλη Βρεταννία και King George, Αστέριου Κουστούδη, για την έκθεση «Ιστορία στο Πιάτο: Συλλογή Λόλας Νταϊφά», που φιλοξενείται στη Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων έως το τέλος του μήνα.
Ο executive chef Αστέριος Κουστούδης, προσκεκλημένος ομιλητής της εσπερίδας «Γεύση, Μνήμη και Κοινωνία», που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Πέμπτη στο πλαίσιο της έκθεσης, αναφέρθηκε στη σύνδεση της γαστρονομίας και, συγκεκριμένα, της “art de la table” (τέχνη του τραπεζιού) με τη φιλοξενία και τη μνήμη λέγοντας:
«Η “art de la table” δημιουργεί μια συνθήκη για συνύπαρξη. Η συνύπαρξη ξεκινά από το εκάστοτε σκεύος με τη συνταγή ενός πιάτου και η περίτεχνη σύνθεση που δημιουργείται από αυτή δεν πρέπει να δυσκολεύει τον αποδέκτη. Το πιάτο, ως μέσο πια, κάνει το φαγητό να ξεχωρίζει και έχει κοινωνικοπολιτικό χαρακτήρα, ειδικά στη γαστρονομική κληρονομιά της Μεγάλης Βρεταννίας, που είναι ο επίσημος ξενώνας του ελληνικού κράτους».
Κρατώ στο μυαλό μου τα λόγια του Κουστούδη και προσπαθώ να ταξιδέψω στο χρόνο όσο μπαινοβγαίνω στο χώρο με τα εκθέματα, που δεν είναι άλλα από τα συλλεκτικά πιάτα της Λόλας Νταϊφά.
Περίπου 100 από τα 800 πιάτα της συλλογής της γίνονται μια σπάνια ευκαιρία για όσους λατρεύουν αντικείμενα πολιτιστικής κληρονομιάς. Πιάτα που συνδέονται με την ιστορία, την κοινωνία, την πολιτική της χώρας μας, αλλά και τις βασικές συνήθειες της καθημερινότητας, όπως το φαγητό.
Πριν μιλήσουμε, όμως, για την εσπερίδα που λειτούργησε αποτελεσματικά για την εκτίμηση της έκθεσης, αξίζει να πούμε λίγα λόγια για τα εκθέματα.
Τα πιάτα που επιλέχθηκαν από τα στελέχη της Βιβλιοθήκης της Βουλής των Ελλήνων, σε συνεργασία με τη Λόλα Νταϊφά, μας καλούν να γευτούμε ευχάριστα την ιστορία της Αρχαιότητας και του Βυζαντίου, της νεώτερης Ελλάδας, των ηρώων, των προσωπικοτήτων, των βασιλιάδων, αλλά και των μεγάλων γεγονότων.
Η έκθεση είναι χωρισμένη σε οκτώ ενότητες με θεματική συνάφεια και ανά ενότητα, μαζί με τα πιάτα, υπάρχει και συνοδευτικό υλικό για το καθένα, όπως φωτογραφίες, χειρόγραφα και έντυπα βιβλία, καθώς και ορισμένα επιλεγμένα δάνεια από άλλους φορείς για να αναδειχθεί η διάδοση των συγκεκριμένων θεμάτων ευρύτερα στον πολιτισμό της εποχής τους.
Τα πιάτα – εκθέματα είναι τεκμήρια συνηθειών και κουλτούρας περασμένων εποχών και μας δίνουν την ευκαιρία να «γευματίσουμε» με την ιστορία και τον πολιτισμό της χώρας μας μέσω μιας εθνικής συνήθειας που ξεκίνησε τον 19ο αιώνα σε κάποια νησιά του Αιγαίου που συνδέθηκαν με την αποικιοκρατία.
Έτσι, ο επισκέπτης της έκθεσης «Ιστορία στο Πιάτο» θα δει διακοσμητικά πιάτα που κυκλοφορούσαν στον ελληνικό χώρο, κατασκευασμένα κυρίως από φαγεντιανή ή πορσελάνη, με ελληνικές επιγραφές, ονόματα εμπόρων ή τόπων και διακοσμημένα με νεοκλασικά μοτίβα, αρχαιοελληνικά θέματα, πλοία, προσωπογραφίες ηρώων, βασιλέων και τοπικών προσωπικοτήτων.
Είναι μια σπάνια έκθεση που αξίζει να αφιερώσει κάποιος τον χρόνο του και να απολαύσει το συλλεκτικό έργο της Λόλας Νταϊφά, μιας σπουδαίας συλλέκτριας που έχει αφιερωθεί με πάθος στην ανάδειξη της «μοίρας» μικρών δημιουργών, των οποίων τα έργα και οι παραδόσεις κινδυνεύουν να χαθούν με το πέρασμα του χρόνου.
Όμως, δεν θα έγραφα για αυτή την έκθεση, αν δεν ήμουν καλεσμένη στην εσπερίδα «Γεύση, Μνήμη και Κοινωνία» από τον προσκεκλημένο ομιλητή Δημήτρη Γεωργίου, Ερευνητή Γαστρονομικής και Τουριστικής Ιστορίας και Καινοτομίας.
Ο Δημήτρης Γεωργίου, στην ομιλία του στο πλαίσιο της εσπερίδας «Γεύση, Μνήμη και Κοινωνία», παρουσίασε μέσα από το προσωπικό του ιστορικό αρχείο με 450 τεκμήρια ελληνικού ενδιαφέροντος, διάφορα μενού που συνδέονται με τη νεώτερη Ελλάδα. Ανάμεσά τους και μενού που αποτυπώνουν την πορεία του «εθνικού μας σαλονιού», της Μεγάλης Βρεταννίας στο χρόνο.
Συγκεκριμένα, μέσα από το ερευνητικό και ιστορικό του εγχείρημα των τελευταίων 2,5 ετών, που αποσκοπεί στη δημιουργία μιας συλλογής μενού που λειτουργούν ως φορείς ιστορίας και αφηγήσεων, παρουσίασε χειρόγραφα μενού της Μ. Βρετανίας από το 1911, Πρωτοχρονιάτικα Ρεβεγιόν του 1933 και 1937, έναν κατάλογο ημέρας από το 1950 και πολλά άλλα τεκμήρια που λειτούργησαν συμπληρωματικά με το κεντρικό μήνυμα της έκθεσης: την ανάδειξη ιστορικών στιγμών της χώρας μας και της κοινωνικοπολιτικής στρατηγικής που καθόρισαν δείπνα εποχής, σε εμβληματικά εστιατόρια και ξενοδοχεία, μέσα από ένα πιάτο ή αλλιώς σερβίτσιο.
Επιστρέφοντας στη σπουδαιότητα της έκθεσης, της οποίας γενική επιμέλεια έχει η Δρ. Μαρία Καμηλάκη, τα πιάτα της Λόλας Νταϊφά είναι μια πανδαισία χρωμάτων, θεμάτων και διακοσμητικών μοτίβων. Εικαστικά να το δει κανείς, ένα και μόνο σχήμα, ο κύκλος, αξιοποιείται ευφάνταστα και ανεξάντλητα.
Τα πιάτα μας υπενθυμίζουν μια παλιά συνήθεια εσωτερικής διακόσμησης: είναι εικαστικά εκθέματα. Εκθέματα που κάποτε κρεμάστηκαν σε τοίχους, κατέβηκαν, βρέθηκαν σε πιατοθήκες και έχασαν την αισθητική τους αυταξία μέχρι που βρέθηκαν σε μια συλλογή και είδαν πάλι το φως.
Η συλλογή της Λόλας Νταϊφά για την έκθεση «Ιστορία στο Πιάτο» είναι μια ζωντανή απόδειξη διάσωσης πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και διάδοσης της Ιστορίας της Ελλάδας μέσα από σκηνές της καθημερινότητας.
Αξίζει την επίσκεψή σας!
Πληροφορίες
Ιστορία στο Πιάτο – Συλλογή Λόλας Νταϊφά
Διάρκεια Έκθεσης | έως και 31 Οκτωβρίου 2026
Ωράριο Επίσκεψης | Δευτ. – Παρ.: 10:00 – 19:00 & Σάβ. 10:00 – 13:00
Βιβλιοθήκη Βουλής των Ελλήνων
Διεύθ. Αμαλίας 22 – 24 & Σουρή | Τηλ. 210 3707 227
*είσοδος με επίδειξη Αστυνομικής Ταυτότητας ή Διαβατηρίου
