Τα έχουμε συνδέσει με τη θέα και τις βόλτες. Όμως, πίσω από τα τείχη της Άνω Πόλης κρύβεται ένας από τους σημαντικότερους ιστορικούς και πολιτιστικούς θησαυρούς της Θεσσαλονίκης
Εν όψει καλοκαιριού, όσο τα σχέδια για διακοπές, ταξίδια ή σύντομες αποδράσεις μονοπωλούν σχεδόν όλες τις συζητήσεις, βρέθηκα πρόσφατα να συζητώ με φίλους κάτι που μπορεί να ισχύει για τους περισσότερους από εμάς: όταν επισκεπτόμαστε μία νέα πόλη – είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό – θέλοντας να την γνωρίσουμε πραγματικά, μεταμορφωνόμαστε γρήγορα… στη Ντόρα τη Μικρή Εξερευνήτρια!
Περπατάμε ατελείωτες ώρες, αναζητούμε τα σημαντικότερα αξιοθέατα, επισκεπτόμαστε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους, δοκιμάζουμε την τοπική γαστρονομία και προσπαθούμε να ανακαλύψουμε όσα περισσότερα μπορούμε σε λίγες μόνο ημέρες.
Κι όμως, η ίδια περιέργεια μοιάζει να εξαντλείται όταν πρόκειται για την πόλη στην οποία ζούμε. Ίσως αυτό να συμβαίνει παντού ο τόπος που αποκαλούμε σπίτι γίνεται τόσο οικείος, ώστε σταδιακά σταματάμε να τον εξερευνούμε.
Μέσα σε αυτή την κουβέντα λοιπόν, καταλήξαμε ομόφωνα στην ίδια διαπίστωση: πολλά από τα σημαντικότερα σημεία της Θεσσαλονίκης έχουμε να τα επισκεφτούμε από τις σχολικές μας εκδρομές και το πρώτο μέρος που μου ήρθε στο μυαλό κάνοντας αυτή τη σκέψη είναι τα Κάστρα.
Μια περιοχή που έχει συνδεθεί με τη θέα, το “άραγμα” ή μια έξοδο για φαγητό, ξεχνώντας πως αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ιστορικούς, αρχιτεκτονικούς και πολιτιστικούς πυρήνες της πόλης. Και ίσως αυτός να είναι ο καλύτερος λόγος για να καταλάβουμε γιατί τα Κάστρα αποτελούν ένα από εκείνα τα σημεία που αξίζει να γνωρίσει τόσο κάθε επισκέπτης της Θεσσαλονίκης, όσο και όλοι εμείς που τα αντικρίζουμε καθημερινά.
Πίσω από τα πέτρινα Τείχη και τα γραφικά σοκάκια της Άνω Πόλης κρύβεται μια ιστορία που ξεπερνά τους δεκαέξι αιώνες. Μια ιστορία που δεν αφηγείται μόνο την πορεία της Θεσσαλονίκης, αλλά και τη διαχρονική σημασία της ως ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.
Για περισσότερο από μία χιλιετία τα τείχη αυτά προστάτευαν την πόλη από πολιορκίες και επιδρομές, ενώ σήμερα αποτελούν ένα από τα πιο καλοδιατηρημένα οχυρωματικά σύνολα της νοτιοανατολικής Ευρώπης, με τη σημασία τους να αναγνωρίζεται και διεθνώς από την ένταξη τους στον κατάλογο Παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco ως μέρος των Παλαιοχριστιανικών και Βυζαντινών Μνημείων της Θεσσαλονίκης.
Στο υψηλότερο σημείο της οχυρωμένης πόλης, στην ακρόπολη της, δεσπόζει το Επταπύργιο, ή αλλιώς Γεντί κουλέ, που ήδη πίσω από το όνομα του κρύβεται ένα ιστορικό παράδοξο: παρότι διαθέτει δέκα πύργους, διατηρεί διαχρονικά την ονομασία του από το ομώνυμο Επταπύργιο της Κωνσταντινούπολης.
Πέρα από τον αμυντικό του ρόλο, για πολλές δεκαετίες λειτούργησε ως φυλακή, συνδέοντας το όνομα του με μία από τις σκοτεινότερες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Σήμερα το μόνο που «αιχμαλωτίζει» είναι το βλέμμα κάθε επισκέπτη, προσφέροντας ίσως την πιο εντυπωσιακή, πανοραμική θέα της Θεσσαλονίκης, δικαιολογώντας απόλυτα γιατί τα κάστρα χαρακτηρίζονται «το φυσικό μπαλκόνι της πόλης».
Φυσικά η πραγματική γοητεία των Κάστρων, δεν κρύβεται μόνο στο Επταπύργιο, αλλά ξεδιπλώνεται σε ολόκληρη την κατά μήκος διαδρομή τους. Στα λιθόστρωτα σοκάκια που διατηρούν ακόμα τον παραδοσιακό τους χαρακτήρα, στα παλιά μακεδονίτικα αρχοντικά που συνυπάρχουν με βυζαντινούς ναούς και οθωμανικά μνημεία, στις μικρές γειτονιές που σε κάνουν να ξεχνάς ότι βρίσκεσαι λίγα μόλις λεπτά από το ζωντανό κέντρο της πόλης.
Αρκεί πραγματικά μια βόλτα με μια μικρή διάθεση εξερεύνησης για να γνωρίσουμε σημεία όπως ο πύργος του Τριγωνίου ή τη Μονή Βλατάδων – το μοναδικό βυζαντινό μοναστήρι που εξακολουθεί να λειτουργεί μέχρι και σήμερα και πολλά ακόμα.
Κι αν όλα αυτά σας έπεισαν να γνωρίσετε τα Κάστρα από κοντά, αξίζει να έχετε υπόψη σας μερικές χρήσιμες πληροφορίες: Η καλύτερη επιλογή είναι να ξεκινήσετε την περιήγησή σας από το Επταπύργιο και ακολουθήσετε κατηφορικά την διαδρομή προς τον Πύργο Τριγωνίου – τα οποία λειτουργούν καθημερινά (εκτός Τρίτης) ως επισκέψιμοι αρχαιολογικοί χώροι με εισιτήριο.
Από εκεί συνεχίστε προς τη Μονή Βλατάδων, η οποία είναι επισκέψιμη χωρίς κόστος, με σεβασμό στον λατρευτικό της χαρακτήρα και την ανάλογη ενδυμασία και συμπεριφορά. Αν ο χρόνος σας το επιτρέπει, συνεχίστε έως τον Ναό του Οσίου Δαυίδ, με επίσης ελεύθερη καθημερινή είσοδο, όπου φιλοξενείται το περίφημο ψηφιδωτό της κόγχης του Ιερού, που απεικονίζει το Όραμα του Προφήτη Ιεζεκιήλ και συγκαταλέγεται στα σπουδαιότερα έργα της παλαιοχριστιανικής τέχνης.
Η πρόσβαση είναι εύκολη είτε με αυτοκίνητο, αστικές συγκοινωνίες είτε και με τα τουριστικά λεωφορεία Hop-on Hop-off που πραγματοποιούν στάση στην περιοχή. Και φυσικά, κάθε εξερεύνηση ολοκληρώνεται ιδανικά γύρω από ένα τραπέζι.
Από ιστορικές ταβέρνες και γαστροκαφενεία μέχρι σύγχρονα café-bar και εστιατόρια με πανοραμική θέα, η Άνω Πόλη προσφέρει επιλογές για όλα τα γούστα που αξίζει να γίνουν μέρος της διαδρομής σας, μετατρέποντας την επίσκεψη στα Κάστρα σε μια ολοήμερη εμπειρία.
Αν βρεθείτε λοιπόν στη Θεσσαλονίκη, τα Κάστρα αξίζουν σίγουρα μια θέση στη διαδρομή σας. Κι όσοι ζούμε ήδη εδώ, ίσως ήρθε η στιγμή να τα επισκεφτούμε με τη ματιά ενός επισκέπτη.
Όχι μόνο για τη θέα ή μια έξοδο, αλλά να τους δώσουμε τον χρόνο και την προσοχή που θα δίναμε σε έναν τόπο που επισκεπτόμαστε για πρώτη φορά.
